ΙΣΤΟΡΙΑΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

16 Ιουλίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο – Το Μεγάλο Σχίσμα

1054: Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Κηρουλάριος επισημοποιεί το Σχίσμα των Εκκλησιών και αφορίζεται από τους απεσταλμένους του Πάπα


 

 

(Στο τέλος του άρθρου τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο με βίντεο & φωτό)


 

 

Με τον όρο Σχίσμα εννοούμε τη διάσπαση της αδιαίρετης κατά την πρώτη χιλιετία Χριστιανικής Εκκλησίας, που συνέβη συμβατικά το 1054. Το Σχίσμα επηρεάστηκε από πολιτικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς παράγοντες, αλλά η βασική του αιτία δεν ήταν κοσμική, αλλά θεολογική. Οι Χριστιανοί της Ανατολής και της Δύσης διαφωνούσαν για τις Παπικές αξιώσεις και το Filioque.

Πολλούς αιώνες πριν από το Σχίσμα προέκυψαν ορισμένες διαφορές ανάμεσά τους, που σταδιακά τους αποξένωσαν. Αφορούσαν τον τρόπο της εκκλησιαστικής διοίκησης (Συνοδικό σύστημα στην Ανατολή, μονοκρατορία του Πάπα στη Δύση), τον τρόπο ερμηνείας της Παράδοσης (Filioque) και κυρίως τον τρόπο τέλεσης της Λατρείας (Εικονομαχία, διαφορές στη νηστεία και την τέλεση των μυστηρίων, χρήση αγαλμάτων στους ναούς της Δύσης, υποχρεωτική αγαμία για όλο τον κλήρο στη Δύση κ.ά).

Ωστόσο, η επιδείνωση των σχέσεων της Ορθόδοξης Ανατολής και της Λατινική Δύσης επιταχύνθηκε από τις γενικότερες πολιτικές εξελίξεις, που σημειώθηκαν κυρίως τον 8ο αιώνα, αποτέλεσμα των οποίων υπήρξε η ανασύσταση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους, ως ανταγωνίστριας δύναμης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η Ρώμη, που μέχρι τότε ήταν τμήμα του Βυζαντινού Κόσμου, περνούσε προοδευτικά στην επιρροή των Φράγκων, ιδιαίτερα από την εποχή του Καρλομάγνου. Από την περίοδο εκείνη υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις για το λεγόμενο Μεγάλο Σχίσμα και έλλειπαν μόνο οι αφορμές που δεν άργησαν να έλθουν.

Τα δύο μεγάλα «αγκάθια» που οδήγησαν στο Σχίσμα ήταν οι Παπικές Αξιώσεις και το Filioque. Οι Παπικές Αξιώσεις συνοψίζονται στο Πρωτείο του Ποντίφικα, έναντι των άλλων τεσσάρων Πατριαρχών της Ανατολής (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας Αντιοχείας και Ιεροσολύμων). Στη Δύση υπήρχε μόνο μία μεγάλη επισκοπική έδρα που προέβαλε το προνόμιο της ίδρυσής της από τον Απόστολο Πέτρο. Η Ορθόδοξη Ανατολή δεν αρνείται το Πρωτείο της Εκκλησίας της Ρώμης, αλλά το εντάσσει στο πλαίσιο της Συνοδικότητας.

Η άλλη μεγάλη δυσκολία ήταν το Filioque. H διαμάχη είχε σχέση με τη διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως («Πιστεύω») για το Άγιο Πνεύμα. Το επίμαχο σημείο, όπως διαμορφώθηκε από τις Συνόδους Νικαίας και Κωνσταντινουπόλεως και ισχύει έως σήμερα στην Ορθόδοξη Εκκλησίας, είχε ως εξής: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον…». Η Δυτική Εκκλησία παρενέβαλε μια πρόσθετη φράση «Και εκ του Υιού» (Filioque στα Λατινικά), έτσι ώστε το Σύμβολο της Πίστεως να διαβάζεται στο συγκεκριμένο σημείο: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός και εκ του Υιού εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον …».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ ανακάλεσαν τους αφορισμούς το 1965.

Δεν υπάρχει βεβαιότητα για το πότε παρενεβλήθη η προσθήκη, φαίνεται όμως ότι κατάγεται από την Ισπανία και χρησιμοποιήθηκε από τους εκεί Χριστιανούς ως προστασία κατά της αίρεσης του Αρειανισμού. Οι Ορθόδοξοι αποκρούουν την προσθήκη του Filioque για δύο λόγους. Τη θεωρούν θεολογικό λάθος και υποστηρίζουν ότι η όποια αλλαγή στο Σύμβολο της Πίστεως θα πρέπει να γίνει μόνο με τη σύγκληση Οικουμενικής Σύνοδος.

Η πρώτη μεγάλη αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας σημειώθηκε το 857 με τη διαμάχη Ιγνατίου και Φωτίου για τον Θρόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Στη διαμάχη επενέβη ο Πάπας Νικόλαος Β’, ο οποίος έθεσε το θέμα των Πρωτείων του και αξίωσε να έχει λόγο στην εκλογή του Πατριάρχη. Η αντιπαράθεση έληξε το 869 με αμοιβαίες υποχωρήσεις και αφού ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α’ ο Μακεδών είχε χρίσει Πατριάρχη τον εκλεκτό του Πάπα, Ιγνάτιο, στοχεύοντας στην υποστήριξή του, προκειμένου να κατοχυρώσει τα συμφέροντα του Βυζαντίου στην Ιταλία, που απειλούνταν από τους Φράγκους.

Η νέα διαμάχη, που έφθασε τα πράγματα στα άκρα και τη ρήξη, σημειώθηκε επί πατριαρχίας του Μιχαήλ Κηρουλάριου (1043-1059), ο οποίος θέλησε να αντιμετωπίσει αποφασιστικά την προσπάθεια του Πάπα Λέοντος Θ’ (1049-1054) να επιβάλλει εκκλησιαστικές καινοτομίες στις βυζαντινές επαρχίες της Νότιας Ιταλίας. Ο Πάπας, περνώντας στην αντεπίθεση, αμφισβήτησε τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη στον Μιχαήλ και ζήτησε να υπαχθούν στη δικαιοδοσία του οι Εκκλησίες της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας (σημερινής Αλβανίας).

Το επόμενο βήμα ήταν ο αφορισμός του Πατριάρχη από τον Πάπα. Ο απεσταλμένος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη καρδινάλιος Ουμβέρτος επέθεσε επιδεικτικά τη Βούλα Αφορισμού στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας στις 16 Ιουλίου 1054, πριν από την έναρξη της Θείας Λειτουργίας, παρόντων του Αυτοκράτορα και του Πατριάρχη. Αμέσως μετά, ο Ουμβέρτος και η ακολουθία του αναχώρησαν από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό τη Ρώμη, έχοντας πληροφορηθεί τον θάνατο του Νικόλαου Β’. Καθώς περνούσαν από τη δυτική πύλη της Βασιλεύουσας, ο καρδινάλιος ακούστηκε να λέει «Ο Θεός ας δει και ας κρίνει». Μάταια ένας διάκονος έτρεξε πίσω του, παρακαλώντας τον να πάρει πίσω το έγγραφο του Αφορισμού. Ο Ουμβέρτος αρνήθηκε και πέταξε το έγγραφο στον δρόμο.

Η αντίδραση του Μιχαήλ ήταν άμεση. Παρά τις επιφυλάξεις του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ’ του Μονομάχου, συγκάλεσε την ενδημούσα σύνοδο στις 24 Ιουλίου και ανταφόρισε όσους Παπικούς είχαν συντάξει τον αφορισμό ή συμφωνούσαν με το περιεχόμενό του. Επιπλέον, ζήτησε από τους υπόλοιπους Πατριάρχες να αποδεχθούν την απόφαση αυτή της ενδημούσας Συνόδου. Έτσι, οριστικοποιήθηκε το Μεγάλο Σχίσμα Ανατολικής και Δυτικής Χριστιανοσύνης, το οποίο επισφραγίστηκε με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204).

Μέχρι την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους (1453) έγιναν κάποιες προσπάθειες για την επανένωση των Εκκλησιών. Προσέκρουσαν, όμως, στις αξιώσεις του Πάπα και στο ανθενωτικό κλίμα που επικρατούσε στο Βυζάντιο. Οι σημαντικότερες ήταν οι Σύνοδοι της Λυόν (1274) και της Φεράρας – Φλωρεντίας (1438-1445). Το Σχίσμα υφίσταται και σήμερα, παρά το γεγονός ότι στις 7 Δεκεμβρίου του 1965 ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας ανακάλεσαν τους αφορισμούς του Πάπα Λέοντα Θ’ και του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου, με τους οποίους είχε επέλθει η ρήξη του 1054.

 

 

ΑΛΛΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Αλμανάκ

 

622: Αρχή του Μουσουλμανικού ημερολογίου.

813: Βυζαντινή Αυτοκρατορία Οι Βούλγαροι προ των τειχών της Κωνσταντινούπολης.

1054: Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Κηρουλάριος επισημοποιεί το Σχίσμα των Εκκλησιών και αφορίζεται από τους απεσταλμένους του Πάπα.

 

1661: Το πρώτο χαρτονόμισμα στην Ευρώπη τυπώνεται από την Τράπεζα της Στοκχόλμης.

 

1826: Ο Γεώργιος Σαχτούρης και ο Κωνσταντίνος Κανάρης νικούν τον Τουρκικό Στόλο κοντά στη Σάμο.

1907: Ελληνικό ανταρτικό σώμα περικυκλώνεται από τουρκικό τμήμα στην περιοχή Γέρμας Καστοριάς και εξοντώνεται, συμπεριλαμβανομένου και του αρχηγού του, στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα.

1926: Η πρώτη έγχρωμη υποβρύχια φωτογραφία δημοσιεύεται στο περιοδικό National Geographic.

1942: Η κυβέρνηση του Βισύ στη Γαλλία διατάσσει την σύλληψη 13.152 Εβραίων που πραγματοποιήθηκε στο Χειμερινό Ποδηλατοδρόμιο στο Παρίσι πριν από την εκτόπισή τους στο Άουσβιτς.

1945: Αρχίζει στο Πότσδαμ της Γερμανίας η διάσκεψη κορυφής, με τη συμμετοχή των Ιωσήφ Στάλιν, Χάρι Τρούμαν και Γουίνστον Τσόρτσιλ, που αντικαταστάθηκε από τον Κλέμεντ Ατλι όταν έγιναν γνωστά τα αποτελέσματα των βρετανικών εκλογών. Αποφασίζεται ο διαμελισμός της Γερμανίας και ρυθμίζονται τα θέματα των αποικιών της Αυστρίας, της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Τσεχοσλοβακίας.

1950: 173.850 θεατές -ρεκόρ για ποδοσφαιρικό αγώνα- παρακολουθούν στο Μαρακανά την αναμέτρηση Βραζιλίας – Ουρουγουάης για το 4ο Παγκόσμιο Κύπελλο. Ο αγώνας λήγει 2-1 υπέρ της Ουρουγουάης, που κατακτά το Μουντιάλ.

 

1945: Αρχίζει να λειτουργεί το «Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας», που ιδρύθηκε με τη ΣΠ 54, με πρώτο διευθυντή τον Ηρ. Πετμεζά.

1969: Εκτοξεύεται το διαστημόπλοιο Apollo 11, με τους αστροναύτες Νιλ Άρμστρονγκ, Μπαζ Όλντριν και Μάικλ Κόλινς, με προορισμό τη Σελήνη.

 

1974: Ο Πρόεδρος και Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ΄ διαφεύγει από την Κύπρο με αεροσκάφος των Άγγλων και μέσω Μάλτας φθάνει στο Λονδίνο.

1979: Ο Σαντάμ Χουσεΐν γίνεται Πρόεδρος του Ιράκ.

1983: Αποφασίζεται, βάσει συμφωνίας, ότι οι αμερικανικές βάσεις θα παρέμεναν στην Ελλάδα μέχρι το 1992.

1990: Σημειώνεται στις Φιλιππίνες, σεισμός 7,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Περισσότεροι από 1600 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους.

1993: Ομόφωνα αθώους για όλες τις κατηγορίες κρίνει το Α’ Τριμελές Πλημμελειοδικείο Πειραιά τον Γιάννη Αλαφούζο και τους πέντε συγκατηγορουμένους του για την υπόθεση του πλοίου «Ασπρονήσι», το οποίο, σύμφωνα με τη δικογραφία, φερόταν ότι διέπραξε λαθρεμπόριο μαζούτ.

 

1993: Το δικαστήριο αθωώνει τον επιχειρηματία Γιώργο Λούβαρη, καθώς και τρεις απόστρατους αξιωματικούς, που κατηγορούνταν για απιστία και ηθική αυτουργία στην υπόθεση της αγοράς βλημάτων των πυραύλων «Μάτζικ».

 

1994: Στην Κίνα, 41 είναι οι νεκροί από καταιγίδα στην περιοχή του Πεκίνου.

1995: Στη Γαλλία, ο Πρόεδρος Σιράκ αναγνωρίζει ότι η χώρα του φέρει ευθύνη για τις διώξεις και τον εκτοπισμό χιλιάδων Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, σε συνεργασία πολλές φορές με τους Ναζί.

1995: Στις ΗΠΑ, 102 άτομα χάνουν τη ζωή τους από το κύμα καύσωνα.

1996: Στην Τουρκία, οκτώ βουλευτές της Τανσού Τσιλέρ παραιτούνται από το Κόμμα του Ορθού Δρόμου, διαμαρτυρόμενοι για το συνασπισμό με τους ισλαμιστές.

1997: Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εγκρίνει απόφαση με την οποία συνιστάται στα κράτη-μέλη να αποθαρρύνουν τον εβραϊκό εποικισμό παλαιστινιακών εδαφών και της Ιερουσαλήμ.

2001: Ο Ζακ Ρογκ εκλέγεται νέος πρόεδρος της ΔΟΕ, παίρνοντας τη θέση του Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ. Ο 59χρονος Βέλγος (αντιπρόεδρος της ΔΟΕ από το 1994) είναι ο 8ος πρόεδρος στα 107 χρόνια της ΔΟΕ.

2003: Αυστραλοί επιστήμονες, με επικεφαλής τον Γκράχαμ Ζιλς, μετά από έρευνα, που πραγματοποίησαν, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι, ο αυνανισμός στους άνδρες αποτελεί ασπίδα προστασίας κατά του προστάτη.

2014: Συλλαμβάνεται τραυματισμένος από την Ελληνική Αστυνομία ο τρομοκράτης Νίκος Μαζιώτης, στην συμπλοκή τραυματίστηκαν ακόμη ένας αστυνομικός και δύο τουρίστες.

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1796 – Ζαν-Μπατίστ Καμίλ Κορό, Γάλλος ζωγράφος

1872 – Ρόαλντ Αμούντσεν, νορβηγός εξερευνητής του Νοτίου Πόλου. (Θαν. 18/6/1928)

 

1877 – Άιβι Λι, αμερικανός δημοσιογράφος, ο «πατέρας» των δημοσίων σχέσεων και εφευρέτης των δελτίων τύπου. (Θαν. 9/11/1934)

 

1888 – Φριτς Φρέντερικ Ζερνίκε, Ολλανδός φυσικός

1911 – Τζίντζερ Ρότζερς, Αμερικανίδα ηθοποιός και χορεύτρια

1921: Γκι Λαρός, γάλλος μόδιστρος

1927 – Ηρώ Κωνσταντοπούλου, ελληνίδα ηρωίδα της Αντίστασης. (Θαν. 5/9/1944)

 

1933 – Μαίρη Χρονοπούλου, Ελληνίδα ηθοποιός

1936 – Γιασούο Φουκούντα, Ιάπωνας πολιτικός

1937 – Ρίτσαρντ Μπράιαν, Αμερικανός πολιτικός

1958 – Μάικλ Φλάτλεϊ, Αμερικανός χορευτής και χορογράφος

1976 – Μπόμπι Λάσλεϊ, Αμερικανός παλαιστής

1980 – Τζέση Τζέην, Αμερικανίδα πορνογραφική ηθοποιός και μοντέλο

1981 – Βιθέντε Ροδρίγκεθ, Ισπανός ποδοσφαιριστής

1984 – Κατρίνα Καΐφ, Βρετανίδα ηθοποιός

1988 – Σέρχιο Μπουσκέτς, Ισπανός ποδοσφαιριστής

1989 – Γκάρεθ Μπέιλ, Ουαλός ποδοσφαιριστής

1990 – Τζέιμς Μάσλοου, Αμερικανός ηθοποιός, τραγουδιστής και χορευτής

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1216 – Πάπας Ιννοκέντιος Γ΄

1342 – Κάρολος Α΄, βασιλιάς της Ουγγαρίας

1557 – Άννα φον Κλεβ, βασίλισσα της Αγγλίας

1874 – Απόστολος Αρσάκης, έλληνας φιλάνθρωπος, γιατρός, λόγιος και πολιτικός. Διετέλεσε μεταξύ άλλων και πρωθυπουργός της Ρουμανίας. (Γεν. 1792)

 

1985 – Χάινριχ Μπελ, Γερμανός συγγραφέας

1989 – Χέρμπερτ Φον Κάραγιαν, ελληνικής καταγωγής αυστριακός διευθυντής ορχήστρας. (Γεν. 5/4/1908)

 

1999 – Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι τζούνιορ, Αμερικανός εκδότης και δικηγόρος

2001 – Δημήτριος Χολέβας, Έλληνας ιερέας και αντιστασιακός

2003 – Σέλια Κρουζ, κουβανικής καταγωγής αμερικανίδα τραγουδίστρια, γνωστή και ως «βασίλισσα της σάλσα». (Γεν. 21/10/1924)

 

2007 – Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Έλληνας πολιτικός

2012 – Τζον Λορντ, Άγγλος μουσικός και συνθέτης

Σχετικά Άρθρα

Back to top button