ΙΣΤΟΡΙΑ

3 Απριλίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον Κόσμο – Σχέδιο Μάρσαλ, η «αλληλεγγύη» του Ψυχρού Πολέμου

1948: Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν, υπογράφει το Σχέδιο Μάρσαλ, σύμφωνα με το οποίο παρέχεται οικονομική βοήθεια σε χώρες της Ευρώπης, ύψους 13 δισ. δολαρίων, ενώ ταυτόχρονα διευρύνει τη ζώνη εμπορίου των ΗΠΑ. Από το σχέδιο εξαιρέθηκαν οι χώρες του «Σιδηρού Παραπετάσματος»

 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα, με βίντεο και φωτό)


 

Παρουσιάστηκε ως ένα πρόγραμμα οικονομικής στήριξης και ανάκαμψης, με σκοπό την ανοικοδόμηση της Ευρώπης, η οποία ακόμα προσπαθούσε να γιατρέψει τις πληγές του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Γρήγορα, ωστόσο, το «Σχέδιο Μάρσαλ» αποδείχτηκε πως ήταν η μεγαλύτερη και πιο επιτυχημένη επιχείρηση των ΗΠΑ να επέμβουν στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική. Σαν σήμερα, το 1948, υπογράφηκε ένα από τα πρώτα δείγματα του  επερχόμενου «Ψυχρού Πολέμου»

Με το τέλος του Πολέμου, το μεγαλύτερο κομμάτι της Ευρώπης ήταν εξαθλιωμένο, καθώς οι συνεχείς βομβαρδισμοί είχαν καταστρέψει τα δίκτυα μεταφορών, τα μεγάλα εμπορικά κέντρα και τις βασικότερες βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Εκατομμύρια άνθρωποι διέμεναν σε προσφυγικά στρατόπεδα και επεβίωναν με την βοήθεια των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικά το δύσκολο χειμώνα ’46-’47, η έλλειψη τροφίμων έκανε τα πράγματα χειρότερα. Με άδεια δημόσια ταμεία, κανένα κράτος δεν μπορούσε από μόνο του να αντιμετωπίσει την κατάσταση.

Οι ΗΠΑ, με το «Σχέδιο Μάρσαλ», προσέφεραν οικονομική στήριξη στην «γηραιά ήπειρο», για να αποκατασταθούν οι αποδεκατισμένες περιοχές και να εκσυγχρονιστεί η βιομηχανία. Το πρόγραμμα ξεκινούσε τον Απρίλιο του 1948, είχε διάρκεια 4 χρόνων και πήρε το όνομά του από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, George Marshall. Σε μεγάλο βαθμό, υπήρξε δημιούργημα των στελεχών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ιδιαίτερα του William L. Clayton και του George F. Kennan. Το σχέδιο εγκρίθηκε εξασφαλίζοντας διακομματική υποστήριξη, τόσο από τους Δημοκρατικούς του Λευκού Οίκου, όσο και από το (Ρεπουμπλικανικής, τότε, επιρροής) Κονγκρέσο.

 

Ένα περίπου χρόνο πριν την υπογραφή του σχεδίου, στις 12 Μαρτίου του 1947, ο πρόεδρος Τρούμαν διακηρύσσει ότι οι ΗΠΑ θα υποστηρίξουν «τους ελεύθερους ανθρώπους που αντιστέκονται στην προσπάθεια υποταγής τους σε ένοπλες μειοψηφίες ή εξωτερικές πιέσεις», αφήνοντας αιχμές για την ανάμειξη της Σοβιετικής Ένωσης στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Η δήλωση αυτή, το «δόγμα Τρούμαν», αφορούσε τις προσπάθειες του κομμουνιστικού κινήματος να καταλάβει την εξουσία στο Ιράν, στην Τουρκία και, κυρίως, στην Ελλάδα.

«Η πολιτική μας δεν στρέφεται ενάντια σε καμία χώρα, αλλά ενάντια στην πείνα, τη φτώχεια, την απόγνωση και το χάος. Κάθε κυβέρνηση που είναι πρόθυμη να βοηθήσει στην ανάκαμψη θα βρεί την πλήρη στήριξη των ΗΠΑ. Σκοπός μας πρέπει να είναι η αναβίωση της παγκόσμιας οικονομίας της εργασίας, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εμφάνιση των πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών υπό τις οποίες μπορούν να υπάρξουν ελεύθεροι θεσμοί», δήλωνε ο George Marshall, τον Ιούνιο του 1947.

Παρ’ όλη την εχθρότητα των ΗΠΑ απέναντι σε οτιδήποτε σοβιετικό, οι πρώτες συζητήσεις για το πρόγραμμα, τον Ιούνιο του 1947, περιελάμβαναν και τις χώρες του Ανατολικού Μπλοκ. Παρόλο που ο πρέσβης της ΕΣΣΔ υποψιαζόταν ότι το Σχέδιο Μάρσαλ θα οδηγούσε στην δημιουργία μιας αντι-σοβιετικής ομάδας χωρών, ο ίδιος ο Στάλιν ήταν αρχικά θετικός στην ιδέα της οικονομικής βοήθειας.

 

Στη συνέχεια, άλλαξε γνώμη όταν έμαθε πως για να πάρουν τη βοήθεια, οι ανατολικές χώρες έπρεπε να συμφωνήσουν με τους οικονομικούς όρους των ΗΠΑ, γεγονός που θα περιόριζε την ικανότητα των Σοβιετικών να ασκήσουν τη δική τους επιρροή. Μετά την άρνηση του Στάλιν, μία προς μία οι χώρες της σοβιετικής ζώνης απέρριψαν το Σχέδιο Μάρσαλ, το οποίο αναγνωρίστηκε ως «το αμερικανικό σχέδιο για την υποδούλωση της Ευρώπης».

Ωστόσο και οι διαπραγματεύσεις με τις δυτικές χώρες της Ευρώπης ήταν δύσκολες και περίπλοκες, καθώς το κάθε κράτος προέβαλλε τα δικά του συμφέροντα. Η Γαλλία δεν ήθελε μια νέα ανοικοδόμηση της Γερμανίας, το Ηνωμένο Βασίλειο επέμενε πως έπρεπε να έχει ειδική μεταχείριση και οι σκανδιναβικές χώρες προσπαθούσαν να διατηρήσουν ουδέτερη στάση ανάμεσα στην αμερικανική και τη σοβιετική πλευρά. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, το μόνο που προέβαλαν ως αντάλλαγμα για τη βοήθεια που προσέφεραν ήταν η ενότητα της Ευρώπης και η διαμόρφωση ενός μετώπου εναντίον του κομμουνισμού.

Οι βασικότεροι ενδοιασμοί και διαφωνίες είχαν να κάνουν με το ποσό των χρημάτων που θα διανεμόταν στην Γερμανία, η οποία ήταν υπεύθυνη για τον Πόλεμο. Τελικά υπήρξε συμφωνία και στις 3 Απριλίου, 1948, ο Τρούμαν υπέγραψε το οριστικό Σχέδιο Μάρσαλ, στο οποίο επικεφαλής της οικονομικής διαχείρισης ήταν ο Paul G. Hoffman.

Μέσα στον χρόνο, οι δεκαεπτά συμμετέχουσες χώρες (Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Δυτική Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα, Ισλανδία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία, Ελβετία, Τουρκία και Ηνωμένες Πολιτείες) υπέγραψαν συμφωνία για την ίδρυση συντονιστικού φορέα, του Οργανισμού Ευρωπαϊκής Οικονομικής Συνεργασίας, με επικεφαλής τον Γάλλο Robert Marjolin.

Συνολικά, από το 1948 έως το 1951, οι Αμερικανοί δαπάνησαν 13 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανόρθωση της Ευρώπης. Οι πρώτες χώρες που έλαβαν τη χρηματική ενίσχυση που παρείχε το σχέδιο Μάρσαλ ήταν η Ελλάδα και η Τουρκία, χώρες που σύμφωνα με την ηγεσία των ΗΠΑ, ήταν πιο επιρρεπείς στον «κομμουνιστικό κίνδυνο».  Οι κύριες εισαγωγές, κατά την έναρξη του προγράμματος, είχαν να κάνουν με προϊόντα αυξημένης ζήτησης, όπως τρόφιμα και καύσιμα. Αργότερα, οι παροχές στράφηκαν προς τις ανάγκες ανασυγκρότησης, όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί.

Η Ελλάδα εκείνη την περίοδο βρισκόταν εν μέσω Εμφυλίου και η Βρετανία, η οποία στήριζε την κυβέρνηση εναντίον των ανταρτών, ανακοίνωσε το Φεβρουάριο του ’47 ότι θα διέκοπτε κάθε βοήθεια στην χώρα, αδυνατώντας να επωμιστεί το βάρος. Το κράτος είχε ανάγκη τα λεφτά του Σχεδίου Μάρσαλ και οι ΗΠΑ τα έδωσαν, θεωρώντας πως αν στην Ελλάδα κέρδιζαν οι κομμουνιστές αντάρτες, σε λίγο καιρό όλη η Μέση Ανατολή θα βρισκόταν υπό τον έλεγχο της Μόσχας. Η αποδοχή της βοήθειας του Σχεδίου ήταν η πρώτη περίπτωση αμερικανικού παρεμβατισμού στη χώρα. Συνολικά, η Ελλάδα έλαβε, υπό μορφή δωρεάς, 706,7 εκατομμύρια δολάρια

Από αναλυτές, το Σχέδιο Μάρσαλ παρουσιάζεται ως «αμερικανικός οικονομικός ιμπεριαλισμός» και ως απαρχή των «προγραμμάτων βοήθειας», που επιφέρουν καταστροφικά αποτελέσματα. Υποστηρικτές του σχεδίου σημειώνουν την «τεράστια επιτυχία» του προγράμματος, το οποίο, όπως τονίζουν, έθεσε τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τόνωσε την συνολική πολιτική και οικονομική ανασυγκρότηση της Δυτικής Ευρώπης. Πλέον, ο όρος «Σχέδιο Μάρσαλ» χρησιμοποιείται με μεταφορική έννοια για οποιοδήποτε μεγάλης κλίμακας οικονομικό πρόγραμμα, που έχει ως στόχο την οικονομική ενίσχυση μίας χώρας από τους εταίρους της

 

Αλλα γεγονότα ..

Αλμανάκ

 

1821: Ξεσηκώνονται οι Σπετσιώτες με αρχηγούς τα αδέλφια Γκίκα και Παναγιώτη Μπόταση, τον πλοίαρχο Γεώργιο Πάνου και τον Ομηρίδη Σκυλίτση, και υψώνουν την επαναστατική σημαία στο νησί. Το παράδειγμά τους ακολουθούν ο Πόρος, η Αίγινα και η Σαλαμίνα.

1882: Ο Τζέσε Τζέιμς, ο περιβόητος αμερικανός ληστής τραπεζών και τρένων, σκοτώνεται από μέλος της συμμορίας του για να κερδίσει τα λεφτά της επικήρυξης.

1885: Ο γερμανός μηχανικός Γκότλιμπ Ντάιμλερ λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη μηχανή εσωτερικής καύσης.

 

1896: Τελετή λήξης των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα.

 

1897: Ελληνική δύναμη Φυλακίου της Ελληνοτουρκικής μεθορίου στη Θεσσαλία εισέρχεται στο τουρκικό έδαφος και καταλαμβάνει το ύψωμα Ανάληψη που βρίσκεται σε ουδέτερο έδαφος. Το μεθοριακό αυτό επεισόδιο θα γίνει αφορμή Ελληνοτουρκικού πολέμου.

 

1905: Ιδρύεται στο Μπουένος Άιρες η ποδοσφαιρική ομάδα της Μπόκα Τζούνιορς.

1913: Η Έμελιν Πάνχερστ, η μαχητική βρετανίδα σουφραζέτα που ίδρυσε το 1903 την Κοινωνική και Πολιτική Ένωση Γυναικών, καταδικάζεται σε τριετή φυλάκιση για ηθική αυτουργία στον εμπρησμό της οικίας του υπουργού Οικονομικών.

1919: Μικρασιατική Εκστρατεία – Το Θωρηκτό Αβέρωφ καταπλέει στον όρμο της Σμύρνης. Δύο μέρες αργότερα κυβερνήτης αναλαμβάνει ο πλοίαρχος Η. Μαυρουδής από τον απερχόμενο πλοίαρχο Α. Χατζηκυριάκο.

1922: Στην ΕΣΣΔ, ο Λένιν διορίζει τον Ιωσήφ Στάλιν γενικό γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος.

1928: Δικάζονται ο Νίκος Καζαντζάκης (ερήμην) και ο Δημήτρης Γληνός. Κατηγορούνται για διάδοση ανατρεπτικών ιδεών, επειδή ήταν ομιλητές σε εκδήλωση για τα επιτεύγματα της σοσιαλιστικής επανάστασης στη Ρωσία. Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν αθωωτική και οδήγησε το Γληνό σε μία οριστική στροφή προς την αριστερά

1941: Στη Βουδαπέστη, ο πρωθυπουργός Πολ Τελέκι αυτοκτονεί για να μη ζητήσει την είσοδο της Ουγγαρίας στον πόλεμο.

1948: Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν, υπογράφει το Σχέδιο Μάρσαλ, σύμφωνα με το οποίο παρέχεται οικονομική βοήθεια σε χώρες της Ευρώπης, ύψους 13 δισ. δολαρίων, ενώ ταυτόχρονα διευρύνει τη ζώνη εμπορίου των ΗΠΑ. Από το σχέδιο εξαιρέθηκαν οι χώρες του «Σιδηρού Παραπετάσματος»

1949: Ανασχηματίζεται η λεγόμενη «Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση», που είχε σχηματίσει ο ΔΣΕ κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου. «Πρωθυπουργός» αναλαμβάνει ο Μήτσος Παρτσαλίδης, ενώ στην κυβέρνηση εισέρχεται και ένας Σλαβομακεδόνας, ο Πασκάλ Μιτρέφσκι.

1951: Με νόμο δίδεται στις γυναίκες το δικαίωμα να εκλέγουν και να εκλέγονται στις δημοτικές εκλογές.

1966: Ο κύκλος τραγουδιών «Ρωμιοσύνη» του Μίκη Θεοδωράκη παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε συναυλία στο θέατρο Διάνα στην Αθήνα, έπειτα από διαδήλωση της ΕΔΑ κατά των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα.

1973: Ληξιαρχική πράξη γέννησης της κινητής τηλεφωνίας, με την πρώτη κλήση από κινητό από τον κατασκευαστή του Μάρτιν Κούπερ, που δούλευε για λογαριασμό της Motorola.

1974: Σημειώνεται η μεγαλύτερη επέλαση τυφώνων στις ΗΠΑ. Μέσα σε 26 ώρες, 148 τυφώνες χτυπούν 13 πολιτείες με αποτέλεσμα 315 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και 5.000 να τραυματιστούν.

1990: Ο καρδιοχειρουργός Γεώργιος Τόλης πραγματοποιεί την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στην Ελλάδα στο θεραπευτήριο «Υγεία». Ο ασθενής θα πεθάνει δύο μέρες αργότερα.

 

1994: Στην Αλβανία, ο σοσιαλιστής ηγέτης, Φάτος Νάνο, καταδικάζεται σε κάθειρξη 12 ετών για υπεξαίρεση επτά εκατ. δολαρίων και πλαστογράφηση επίσημων εγγράφων.

1996: Ο Παναθηναϊκός νικάει τον Άγιαξ με 1-0 στο Ολυμπιακό Στάδιο του Άμστερνταμ και σταματάει ένα σερί 189 αήττητων αγώνων του αντιπάλου του στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Στη ρεβάνς (17 Απριλίου) θα χάσει με 3-0 και θα αποκλειστεί από τον τελικό του Τσάμπιονς Λιγκ.

 

1999: Σε πανελλαδική σύσκεψη συνδικάτων και συνδικαλιστών, δημιουργείται το Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο (ΠΑΜΕ), από συνδικαλιστές κυρίως του ΚΚΕ, του ΔΗΚΚΙ και τμήματος της Ανανεωτικής Αριστεράς.

2003: Από ισχυρή έκρηξη στη «Σωληνουργεία Κορίνθου», έξι εργάτες χάνουν τη ζωή τους και άλλοι τρεις τραυματίζονται, όταν κατά την αντικατάσταση φιαλών προκαλείται διαρροή οξυγόνου. Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν αθωωτική για τους επτά κατηγορούμενους.

2004: Τρομοκράτες που σχετίζονταν με τη βομβιστική ενέργεια στο μετρό της Μαδρίτης παγιδεύονται από την αστυνομία σε διαμέρισμα και αυτοκτονούν.

2008: Η αεροπορική εταιρεία ΑΤΑ, μια από τις μεγαλύτερες στις ΗΠΑ δηλώνει πτώχευση και κλείνει.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1366 – Ερρίκος Δ’, βασιλιάς της Αγγλίας

1643 – Κάρολος Ε’, δούκας της Λωρραίνης και στρατηγός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

1693 – Τζορτζ Έντουαρντς, Άγγλος φυσιοδίφης

1770 – Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Έλληνας στρατηγός και ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης

 

1783 – Ουάσινγκτον Ίρβινγκ, Αμερικανός συγγραφέας

1880 – Ότο Βάινινγκερ, Αυστριακός φιλόσοφος

1885 – Άλαν Ντουάν, Καναδός κινηματογραφιστής

1893 – Λέσλι Χάουαρντ, Βρετανός ηθοποιός

1904 – Άιρον Άις Κόντι, Ινδιάνος Τσερόκι ηθοποιός

1912 – Γρηγόρης Λαμπράκης, βουλευτής και αγωνιστής της Δημοκρατίας. (Θαν. 27/5/1963)

1924 – Ντόρις Ντέι, Αμερικανίδα ηθοποιός & τραγουδίστρια

1924 – Μάρλον Μπράντο, αμερικανός ηθοποιός. («Λεωφορείον ο Πόθος», «Το λιμάνι της Αγωνίας», «Ο Νονός», «Το τελευταίο ταγκό στο Παρίσι», «Αποκάλυψη τώρα») (Θαν. 1/7/2004)

 

1926 – Γκας Γκρίσομ, Αμερικανός αστροναύτης

1930 – Χέλμουτ Κολ, καγκελάριος της Γερμανίας

1938 – Τζεφ Μπάρι, Αμερικανός μουσικοσυνθέτης & μουσικός παραγωγός

1942 – Γουέιν Νιούτον, Αμερικανός τραγουδιστής

1948 – Κάρλος Σαλίνας, πρόεδρος του Μεξικού

1949 – Ρίτσαρντ Τόμσον, μουσικός & ιδρυτικό μέλος των «English Jefferson Airplane»

1957 – Μιχάλης Ρακιντζής, Έλληνας τραγουδιστής

1958 – Άλεκ Μπάλντουιν, Αμερικανός ηθοποιός

1961 – Έντι Μέρφι, Αμερικανός κωμικός

1968 – Σεμπάστιαν Μπαχ, μουσικός, γνωστός ως ο τραγουδιστής του χαρντ ροκ συγκροτήματος «Σκιντ Ρόου»

1985 – Λεόνα Λιούις, τραγουδίστρια

1990 – Σωτήρης Νίνης, Έλληνας ποδοσφαιριστής

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

963 – Γουλιέλμος Γ’, δούκας της Ακουιτανίας

1287 – Πάπας Ονώριος Δ΄

1897 – Γιοχάνες Μπραμς, γερμανός μουσουργός, από τους κυριότερους εκπροσώπους του ρομαντισμού. (Γεν. 7/5/1833)

 

1931 – Αντρέ Μισελέν, Γάλλος κατασκευαστής ελαστικών

1932 – Βίλχελμ Όστβαλντ, Γερμανός χημικός, βραβείο Νόμπελ 1909

1939 – Σπυρίδων Μερκούρης, πρώην δήμαρχος Αθηναίων

 

1946 – Μασαχάρου Χόμα, Ιάπωνας υποστράτηγος

1950 – Κουρτ Βάιλ, Γερμανός συνθέτης

1962 – Μανώλης Καλομοίρης, Έλληνας μουσικοσυνθέτης

1990 – Σάρα Βον, Αμερικανίδα τζαζ τραγουδίστρια & μουσικός

1991 – Γκράχαμ Γκριν, Βρετανός συγγραφέας

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close