ΙΣΤΟΡΙΑ

19 Οκτωβρίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο – 1912: Μάχη των Γιαννιτσών – Η λαμπρή νίκη του ελληνικού στρατού

19 Οκτωβρίου 1912…. Η σπουδαιότερη σε σημασία μάχη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, που διεξήχθη στις 19 και 20 Οκτωβρίου 1912 στην τότε Γενιτσά (Γενιτζέι Βαρντάρ για τους Τούρκους) του σημερινού νομού Πέλλας, ανάμεσα στον ελληνικό στρατό υπό τον αρχιστράτηγο Κωνσταντίνο και τον οθωμανικό στρατό υπό τον στρατηγό Χασάν Ταξίν Πασά. Η νίκη των ελληνικών όπλων άνοιξε διάπλατα το δρόμο για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου).


 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο)


 

 

“Η φονική μάχη των Γιαννιτσών ήταν η σημαντικότερη των Βαλκανικών Πολέμων για τον ελληνικό στρατό. Οι απώλειες ήταν 188 νεκροί και 973 τραυματίες.. “

.

Τον Οκτώβριο του 1912 ο Πρώτος Βαλκανικός Πόλεμος βρισκόταν σε εξέλιξη. Ήταν η αναμέτρηση που διαμόρφωσε τα ελληνικά σύνορα, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα και είχε έντονο παρασκήνιο με μυστικές συνεννοήσεις, υπόγειες κινήσεις και οριακές διαπραγματεύσεις. Έλληνες, Βούλγαροι, Σέρβοι και Μαυροβούνιοι σύμμαχοι πολεμούσαν για να απελευθερώσουν τους υπόδουλους λαούς που βρίσκονταν υπό οθωμανικό ζυγό.

Η σπουδαιότερη σε σημασία μάχη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, που διεξήχθη στις 19 και 20 Οκτωβρίου 1912 στην τότε Γενιτσά (Γενιτζέ ι Βαρντάρ για τους Τούρκους) του σημερινού νομού Πέλλας, ανάμεσα στον ελληνικό στρατό υπό τον αρχιστράτηγο Κωνσταντίνο και τον οθωμανικό στρατό υπό τον στρατηγό Χασάν Ταξίν Πασά. Η νίκη των ελληνικών όπλων άνοιξε διάπλατα το δρόμο για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου).

Μετά την απροσδόκητη νίκη του στο Σαραντάπορο, ο ελληνικός στρατός διασφάλισε τον έλεγχο της Δυτικής Μακεδονίας και άρχισε να προελαύνει για την απελευθέρωση της Κεντρικής Μακεδονίας και της Θεσσαλονίκης. Προ του διαγραφομένου μεγάλου κινδύνου, ο τούρκος στρατηγός Χασάν Ταξίν Πασάς αποφάσισε να αντιτάξει την άμυνά του στην ιερή για τους ντόπιους μουσουλμάνους πόλη των Γιαννιτσών, επειδή εκεί είχε ταφεί ο Γαζή Εβρενός, ένας διακεκριμένος οθωμανός στρατηγός του 14ου αιώνα.

Η περιοχή παρείχε σημαντικά στρατιωτικά πλεονεκτήματα. Περικλειόταν βόρεια από το βουνό Πάικο και νότια από τη βαλτώδη λίμνη των Γιαννιτσών (αποξηράνθηκε το 1932), γνωστή από τον Μακεδονικό Αγώνα και από το μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα «Τα μυστικά του Βάλτου».

Στις 18 Οκτωβρίου ο στρατός του Ταξίν Πασά, αποτελούμενος από πέντε μεραρχίες ελλιπούς σύνθεσης (13 τάγματα πεζικού και 8 ίλες ιππικού) και επτά πυροβολαρχίες με 30 πυροβόλα, είχε οχυρωθεί σ’ ένα ύψωμα 130 μέτρων, από το οποίο μπορούσαν να ελέγχουν την πεδιάδα. Το βράδυ της ίδιας ημέρας ο προελαύνων ελληνικός στρατός, αποτελούμενος από πέντε μεραρχίες και μία ταξιαρχία ιππικού, συνολικά γύρω στους 80.000 άνδρες, είχε μέτωπο προς τα βορειοανατολικά.

Το πρωί της 19ης Οκτωβρίου, η 2η και 3η Μεραρχία επιτέθηκαν μετωπικά κατά του εχθρού, ενώ η 4η και η 5η υπερκερωτικά εναντίον του δεξιού πλευρού του τουρκικού στρατού. Η κατά μέτωπον επίθεση παρακωλύθηκε από τα πυρά του εχθρικού πυροβολικού, που εμπόδισαν τη διάβαση της γέφυρας Μπαλίντζα, επί της οδού Βοδενών (Έδεσσας) – Γενιτσών, που αποτελούσε και τη μοναδική διάβαση. Αλλά η επιτυχημένη υπερκέραση του εχθρού από τις δύο άλλες μεραρχίες έκριναν τελικά την έκβαση της μάχης.

Βλέποντας την επικείμενη περικύκλωση του στρατού του, ο Χασίν Ταξίν Πασάς διέταξε υποχώρηση και άφησε στο πεδίο της μάχης τις πυροβολαρχίες του κι ένα μικρό τμήμα πεζικού, για να παρενοχλούν τους επιτιθέμενους και να διευκολύνουν την υποχώρηση του κυρίου όγκου του στρατού του. Άλλα και η οπισθοφυλακή αυτή υποχώρησε προ του εφορμούντος ελληνικού στρατού, το πρωί της 20ης Οκτωβρίου, ολοκληρώνοντας την ήττα του τουρκικού στρατού. Η 1η Μεραρχία ανέλαβε την καταδίωξη του εχθρού, αλλά δεν κατόρθωσε να καταλάβει τις γέφυρες του Αξιού και να τον εγκλωβίσει μακριά από τη Θεσσαλονίκη.

Στις 11 το πρωί της 20ης Οκτωβρίου οι πρώτες ελληνικές μονάδες εισήλθαν στην πόλη των Γιαννιτσών, που είχε μικτό πληθυσμό, μουσουλμανικό και χριστιανικό (ελληνόφωνο και σλαβόφωνο). Αμέσως παρέδωσε στις φλόγες τη μουσουλμανική συνοικία της πόλης, ενώ άφησε άθικτη τη χριστιανική.

Στο τέλος της ημέρας, οι ελληνικές απώλειες είχαν ανέλθει σε 188 νεκρούς και 785 τραυματίες, ενώ οι τουρκικές σε 250 νεκρούς, 1.000 τραυματίες και 3.000 αιχμαλώτους. Στα ελληνικά χέρια περιήλθαν 11 κανόνια του εχθρού και πολεμικές σημαίες. Η μάχη των Γιαννιτσών έγινε κάτω από καταρρακτώδη βροχή και οι Έλληνες στρατιώτες χρειάστηκε πολλές φορές να πραγματοποιήσουν επιθέσεις με τις λόγχες για να καταλάβουν τις εχθρικές οχυρώσεις.

Την επομένη, αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος στην ημερήσια διαταγή του σημείωνε μεταξύ άλλων: «Η νίκη των Γιαννιτσών συμπληροί την του Σαρανταπόρου και αποτελεί δια τον Ελληνικόν Στρατόν νέον τίτλον τιμής και δόξης». Ο απεσταλμένος της αθηναϊκής εφημερίδας «Σκριπ» σχολίαζε ότι η «Μάχη των Γενιτσών δύναται να χαρακτηρισθή ως η μεγαλειτέρα, η πεισματωδεστέρα των μέχρι τούδε μαχών», ενώ βασιλιάς Γεώργιος χαρακτήρισε την μάχη «πρωτοφανή εις μεγαλοπρέπειαν, πείσμα και ανδρείαν».


 

ΑΛΛΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ:

Αλμανάκ

 

 

1453: Οι Γάλλοι με τον Κάρολο Β’ ανακαταλαμβάνουν το Μπορντό και λήγει ο Εκατονταετής Πόλεμος. Οι Άγγλοι κρατούν στο ευρωπαϊκό έδαφος μόνο το Καλέ.

1813: Ο Μέγας Ναπολέων ηττάται από τις δυνάμεις του Έκτου Συνασπισμού (Πρωσία, Ρωσία, Μ. Βρετανία, Αυστρία, Σουηδία και Γερμανικά Κράτη) στη Μάχη της Λειψίας, γνωστή και ως η Μάχη των Εθνών. Είναι η μεγαλύτερη μάχη στην Ευρώπη, πριν από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με εμπλοκή 500.000 στρατιωτών

1863: Ο πρίγκιπας της Δανίας Γεώργιος Α’ ορκίζεται Βασιλεύς των Ελλήνων ενώπιον της Εθνοσυνέλευσης.

1904: Αρχίζει ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος.

1912: Αρχίζει η μάχη των Γιαννιτσών. Μία από τις σημαντικότερες του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Η λαμπρή νίκη του Ελληνικού Στρατού κατά τη μάχη αυτή την επομένη, άνοιξε τον δρόμο προς τη Θεσσαλονίκη.

1915: Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ιταλία και η Ρωσία κηρύττουν τον πόλεμο στη Βουλγαρία.

1919: Ο Χίτλερ γίνεται 55ο μέλος του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (DAP), το οποίο αργότερα θα μετατρέψει στο ναζιστικό Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα (ΝSDAP).

1921: Καταρρέουν οι μετοχές στη Wall Street της Νέα Υόρκη, ενώ κύμα πωλήσεων κατακλύζει την χρηματιστηριακή αγορά.

1924: 25 νεκροί και 18 τραυματίες στον κινηματογράφο «Πανόραμα» της Αθήνας (Γ΄ Σεπτεμβρίου και Χαλκοκονδύλη), από τον πανικό που προκλήθηκε στην αίθουσα, όταν ακούστηκε η κραυγή “Φωτιά!”.

1934: Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας επανεκλέγεται ο Αλέξανδρος Ζαϊμης.

 

1943: Ο αμερικανός μεταπτυχιακός φοιτητής Άλμπερτ Σατζ ανακαλύπτει τη στρεπτομυκίνη, το πρώτο αντιβιοτικό φάρμακο για την καταπολέμηση της φυματίωσης.

Albert_Schatz

 

1960: Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίζουν την επιβολή εμπάργκο στην κομμουνιστική Κούβα. Την ίδια εποχή το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επιβάλει εμπάργκο και σταματά τις εξαγωγές στην κομμουνιστική Κούβα, σε μία προσπάθεια να εκδιώξουν τον επαναστατικό ηγέτη Φιντέλ Κάστρο.

1964: Το λαϊκό ορατόριο του Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον Εστί» σε στίχους Οδυσσέα Ελύτη κάνει πρεμιέρα στο Θέατρο Ρεξ της Αθήνας.

1972: Αρχίζει η Συνάντηση Κορυφής της ΕΟΚ στο Παρίσι, όπου αποφασίζεται να δημιουργηθεί από την 1η Απριλίου 1973 η ευρωπαϊκή νομισματική μονάδα.

1980: Η κυβέρνηση Γεωργίου Ράλλη επαναφέρει την Ελλάδα στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, από το οποίο είχε αποχωρήσει το 1974, μετά την εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο.

1987: Ξημερώνει «μαύρη» Δευτέρα για τη «Wall Street». Ο δείκτης Dow Jones χάνει το 22% της αξίας του. Κάποιοι χρηματιστές αυτοκτονούν, πηδώντας από το μπαλκόνι του αμερικανικού χρηματιστηρίου.

1993: Εκλέγεται Πρωθυπουργός στο Πακιστάν η Μπεναζίρ Μπούτο, τρία χρόνια μετά την εκλογική της ήττα.

2003: Η Μητέρα Τερέζα αγιοποιείται από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β’.

2005: Ξεκινά στην Βαγδάτη η δίκη του Σαντάμ Χουσεΐν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Την προηγούμενη μέρα, απεστάλη και το κατηγορητήριο που συνέταξε η ιρανική δικαιοσύνη κατά του Σαντάμ Χουσεΐν. ‘Οπως διαρρεόταν, ο Χουσεΐν κατηγορείται για βομβαρδισμούς σχολείων και τεμένων, για χρήση χημικών όπλων, για γενοκτονία, για παραβίαση διεθνών συνθηκών και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, κατά τη διάρκεια του 8ετούς ιρανο-ιρακινού πολέμου.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1433 – Μαρσίλιο Φιτσίνο, Ιταλός φιλόσοφος.

1605 – Σερ Τόμας Μπράουν, Βρετανός γιατρός και συγγραφέας.

1784 – Θεόφιλος Καΐρης, νεοέλληνας διαφωτιστής. (Θαν. 13/1/1853)

Theofilos_Kairis

 

1814 – Θεόδωρος Βρυζάκης, ζωγράφος, ο πρώτος Έλληνας που σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. (Θαν. 6/12/1878)

1862 – Ογκύστ Λυμιέρ, Γάλλος κινηματογραφιστής και εφευρέτης.

1882 – Ουμπέρτο Μποτσιόνι, Ιταλός ζωγράφος και γλύπτης.

1899 – Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας, Γουατεμαλανός συγγραφέας, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ το 1967.

1910 – Σουμπραμανιάν Τσαντρασεκάρ, Ινδοαμερικανός αστροφυσικός, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ το 1983.

1916 – Ζαν Ντοσέ, Γάλλος βραβευμένος με Νόμπελ (1980) αιματολόγος.

1917 – Αλέκα Κατσέλη, Ελληνίδα ηθοποιός και χορεύτρια.

Aleka_Katseli

 

1918 – Λουί Αλτουσέρ, Γάλλος μαρξιστής φιλόσοφος.

1931 – Τζον Λε Καρέ, Άγγλος μυθιστοριογράφος, μετρ των αστυνομικών μυθιστορημάτων.

1936 – Ανδρέας Ντούζος, Έλληνας ηθοποιός.

1943 – Τάκης Οικονομόπουλος, Έλληνας διεθνής τερματοφύλακας.

1951 – Δημήτριος Χριστοδούλου, Έλληνας μαθηματικός και φυσικός

1955 – Μέλπω Κωστή, Ελληνίδα ηθοποιός.

1958 – Πάνος Καπετανίδης, Κερατσινιώτης Έλληνας Καραγκιοζοπαίχτης και ηθοποιός

1962 – Ιβάντερ Χόλιφιλντ, 4 φορές παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών της πυγμαχίας, τρίτος ολυμπιονίκης (1984).

1969 – Τρέι Πάρκερ, Αμερικανός κωμικός, συγγραφέας.

1972 – Στέλλα Τσικούνα, Ελληνίδα 5η ολυμπιονίκης (2000) της δισκοβολίας, μέλος της ολυμπιακής ομάδας (2000, 2004).

1972 – Πρας, Αμερικανός μουσικός.

1981 – Χέικι Κοβαλάινεν, Φινλανδός οδηγός της Φόρμουλα 1.

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1187 – Πάπας Ουρβανός Γ΄, Πάπας (1185-87).

1216 – Ιωάννης ο Ακτήμων, βασιλιάς της Αγγλίας. Ένα χρόνο πριν από το θάνατό του είχε υποχρεωθεί να παραχωρήσει στους υπηκόους του τη Μάγκνα Κάρτα, το πρώτο Σύνταγμα στην Ευρώπη. (Γεν. 24/12/1167)

John_of_England-Aktimon

 

1587 – Φραγκίσκος Α΄ των Μεδίκων δεύτερος Μέγας Δούκας της Τοσκάνης (1574-87).

1608 – Μάρτιν Ντελρίο Φλαμανδός θεολόγος.

1636 – Μάρτσιν Καζανόφσκι, Πολωνός πολιτικός.

1682 – Σερ Τόμας Μπράουν Βρετανός γιατρός και συγγραφέας, την ημέρα των γενεθλίων του.

1723 – Γκόντφρεϊ Κνέλερ γερμανικής καταγωγής ζωγράφος.

1745 – Τζόναθαν Σουίφτ Ιρλανδός συγγραφέας.

1780 – Σωφρόνιος Β΄, Οικουμενικός Πατριάρχης (1775-80).

1813 – Γιόζεφ Πονιατόφσκι Πολωνός στρατηγός, σκοτώνεται σε μάχη.

1851 – Μαρία Τερέζα Καρλότα κόρη του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και της Μαρίας Αντουανέτας.

1889 – Λουδοβίκος Α΄ της Πορτογαλίας Βασιλιάς της Πορτογαλίας, (1861-89) λαοφιλής

1897 – Τζορτζ Πούλμαν Αμερικανός βιομήχανος και εφευρέτης του ομώνυμου αυτοκινήτου για ύπνο για τη χρήση στους σιδηροδρόμους.

1909 – Τσεζάρε Λομπρόζο Ιταλός ψυχολόγος και εγκληματολόγος. (Γεν. 6/11/1835)

Cesare_Lombroso

 

1918 – Χάρολντ Λόκγουντ Αμερικανός ηθοποιός, από ισπανική γρίπη.

1920 – Τζον Ριντ Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας του «Οι Δέκα Ημέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο».

1921 – Αντόνιο Γκράντζο Πρωθυπουργός της Πορτογαλίας (1920, 1921), δολοφονείται στη διάρκεια απόπειρας πραξικοπήματος.

1936 – Λου Ζουν Κινέζος συγγραφέας.

1937 – Έρνεστ Ράδερφορντ Νεοζηλανδός φυσικός, τιμημένος με βραβείο Νόμπελ Χημείας το 1908. (Γεν. 30/8/1871)

Ernest_Rutherford

 

1943 – Καμίλ Κλοντέλ Γαλλίδα γλύπτρια.

1945 – Πλούταρκο Κάγιες, Πρόεδρος του Μεξικού (1924-28).

1950 – Έντνα Σεν Βίνσεντ Μιλέι Αμερικανός ποιητής.

1955 – Εζέν Ντελπόρτ, Βέλγος αστρονόμος.

1956 – Ίσαμ Τζόουνς μουσικός της τζαζ.

1957 – Βερ Γκόρντον Τσάιλντ Αυστραλός αρχαιολόγος.

1961 – Σέρχιο Οσμένια Πρόεδρος των Φιλιππίνων (1944-46).

1964 – Έμπε Σβαρτς, Δανός ποδοσφαιρικός παράγοντας, πρώτος Πρόεδρος της ΟΥΕΦΑ (1954-62).

1970 – Λάζαρο Κάρδενας, Πρόεδρος του Μεξικού (1934-40).

1971 – Αλμπέρτο Πιρέλι Ιταλός βιομήχανος.

1977 – Μάρτιν Σλάιερ, Πρόεδρος των Γερμανών εργοδοτών, δολοφονείται από τους απαγωγείς του.

1978 – Τζιγκ Γιανγκ, ηθοποιός αυτοκτονεί αφού πρώτα σκοτώνει τη μνηστή του.

1983 – Ηλίας Μασούρας, δημοσιογράφος της ΕΡΤ-1.

1983 – Ν. Αλευράς, συνεργάτης της ΕΡΤ-1.

1983 – Λεων. Δαρμής, συνεργάτης της ΕΡΤ-1, σκοτώνεται μαζί με τους άλλους 2 σε τροχαίο δυστύχημα.

1983 – Μόρις Μπίσοπ Πρωθυπουργός της Γρενάδας (1979-83), δολοφονείται σε στρατιωτικό πραξικόπημα από τον Αρχηγό του Στρατού, Στρατηγό Όστιν, μαρξιστικής ιδεολογίας.

1986 – Νιγιαζί Μουσταφά, Αιγύπτιος σκηνοθέτης, στραγγαλίζεται.

1986 – Σαμόρα Ματσέλ Πρόεδρος της Μοζαμβίκης (1975-1986), δολοφονείται σε ύποπτο αεροπορικό δυστύχημα, σε συντριβή Tupolev 134 στα όρη Λεμπόμπο, στο οποίο σκοτώθηκαν άλλα 33 άτομα.

1987 – Ζακελίν ντε Πρε μεγάλη Βρετανίδα τσελίστα.

1987 – Αντώνης Στρατής  πρόεδρος της ΕΡΤ-2.

1988 – Σον Χάουζ Αμερικανός μπλουζ μουσικός.

1990 – Τζόελ Μακ Κρι, ηθοποιός που διακρίθηκε σε ρόλους καουμπόι.

1992 – Άρθουρ Γουίντ, Τζαμαϊκανός δρομέας.

1992 – Πέτρα Κέλι Γερμανίδα βουλευτής των Πρασίνων, βρίσκεται νεκρή σε κατάσταση προχωρημένης σήψης.

1992 – Γκερτ Μπάστιαν , Γερμανός βουλευτής των Πρασίνων, βρίσκεται νεκρός μαζί με την Π. Κέλι (πιστεύεται ότι αυτοκτόνησαν μαζί).

1993 – Διονύσης Θεοδόσης Έλληνας τραγουδιστής (“Όσο κρατάει ένας καφές”), από καρκίνο.

1994 – Όλντρικ Τσέρνικ Πρωθυπουργός της Τσεχοσλοβακίας (1968-70).

1994 – Μάρθα Ρέι ηθοποιός, κωμικός.

1995 – Ντον Τσέρι τρομπετίστας της τζαζ.

1995 – Ίρι Μαρούκι Γιαπωνέζος ζωγράφος.

1996 – Φελίπε Περές, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής της Κολομβίας , δολοφονείται στην πόλη Μεντεγίν.

1997 – Πιλάρ Μιρό Ισπανίδα σκηνοθέτιδα.

1999 – Ναταλί Σαρότ Γαλλίδα λογοτέχνης.

2003 – Αλίγια Ιζετμπέκοβιτς Πρόεδρος της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (1992-1995).

2003 – Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν Ισπανός συγγραφέας.

2004 – Ασημάκης Γιαλαμάς Έλληνας δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας.

2005 – Λουίς Αντόλφο Σίλες Πρόεδρος της Βολιβίας (1969).

2005 – Γιώργος Ανεμογιάννης Έλληνας σκηνογράφος και ενδυματολόγος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close