ΙΣΤΟΡΙΑ

17 Ιουλίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο – Ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος

1936…. Με την εξέγερση του στρατηγού Φράνκο εναντίον της προσφάτως νόμιμα εκλεγμένης αριστερής κυβέρνησης του Λαϊκού Μετώπου, αρχίζει ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος, που θα διαρκέσει έως το 1939 και θα τελειώσει με την πλήρη επικράτηση του στρατηγού.


 

 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο)


 

Ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος ξεκίνησε στις 17 Ιουλίου 1936 με την εξέγερση του στρατού και ολοκληρώθηκε την 1η Απριλίου 1939 με την ήττα των αριστερών και φιλελεύθερων δυνάμεων που κατείχαν την εξουσία και τη νίκη των εθνικιστών του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο, που επέβαλε δικτατορία.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 η πολιτική ζωή στην Ισπανία είχε πολωθεί επικίνδυνα ανάμεσα στην αριστερά και τη δεξιά. Η Μοναρχία είχε καταργηθεί και η αριστερά διεκδικούσε την αναδιανομή της γης, την αυτονομία των περιοχών που συνιστούσαν την Ισπανία (Καταλονία, Βασκωνία κλπ) και τον περιορισμό της δύναμης της πανίσχυρης Καθολικής Εκκλησίας.

Το 1936 η Αριστερά, αλλά και δυνάμεις από τον κεντρώο χώρο, συνασπίσθηκαν και ανέβηκαν στην εξουσία. Η κεντροαριστερή κυβέρνηση της χώρας υπονομεύθηκε, τόσο από τους αναρχικούς, που αποτελούσαν πιο σημαντική δύναμη από τους κομμουνιστές, όσο και από τους ακροδεξιούς φαλαγγίτες και τους καρλιστές (φιλοβασιλικούς).

Οι εκατέρωθεν αιματηρές αψιμαχίες δεν άργησαν να προκαλέσουν την εξέγερση του στρατού, που στασίασε πρώτα στο Μαρόκο και τις άλλες αποικίες της Ισπανίας και στη συνέχεια στο εσωτερικό της χώρας. Ιδίως οι νεαροί αξιωματικοί, στους οποίους στηρίχθηκε ο Φράνκο, πίστευαν ότι η Ισπανία ήταν υπό «ερυθρά απειλή» και ότι έπρεπε πάση θυσία να υπερασπίσουν τον χριστιανικό πολιτισμό. Η δια των όπλων αντιπαράθεση ανάμεσα στις δύο «Ισπανίες» ήταν γεγονός.

Από τη μία πλευρά ήταν οι «Δημοκράτες». Στις τάξεις τους συνυπήρχαν φιλελεύθεροι αστοί, σοσιαλιστές, αναρχικοί (CNT, FAI), τροτσκιστές (POUM) και το μικρό, αλλά ιδιαίτερα δραστήριο Κομμουνιστικό Κόμμα, που εκείνη την εποχή δεν θα μπορούσε παρά να είναι φιλοσοβιετικό. Η ετερόκλητη αυτή συμμαχία διακρινόταν για τα αντικληρικαλιστικά πιστεύω και διατηρούσε τη μεγαλύτερη δύναμή της στις πόλεις. Στο πλευρό της στάθηκε η συντηρητική Βασκωνία (Χώρα των Βάσκων), που διεκδικούσε, όπως και η Καταλονία, μεγαλύτερη αυτονομία από την κυβέρνηση της Μαδρίτης.

Από την άλλη πλευρά, οι Εθνικιστές εκπροσωπούσαν τους δεξιούς, τους ακροδεξιούς και τους φιλοβασιλικούς, ενώ αντλούσαν τη δύναμή τους από τους αγρότες, την πλουτοκρατία της Ισπανίας και την Καθολική Ισπανία. Σε αντίθεση με τους Δημοκρατικούς, επιδίωκαν ένα συγκεντρωτικό κράτος και αντιτίθεντο στις αυτονομιστικές τάσεις της Βασκωνίας και της Καταλονίας.

Οι δυνάμεις του Φράνκο είχαν σχεδόν από την αρχή την υποστήριξη της φασιστικής Ιταλίας και της ναζιστικής Γερμανίας, με έμψυχο και άψυχο υλικό. Η Γαλλία βοήθησε στην αρχή τη νόμιμη κυβέρνηση της Μαδρίτης, ενώ σταθεροί σύμμαχοί της παρέμειναν η Σοβιετική Ένωση και το Μεξικό. Οι περισσότερες δημοκρατικές χώρες της Δύσης κράτησαν επισήμως ουδέτερη στάση.

Ο πόλεμος στα τρία χρόνια που διήρκεσε ήταν άγριος και ανελέητος, όπως κάθε εμφύλιος. Ωμότητες διαπράχθηκαν και από τις δύο πλευρές, αλλά τα θύματα ήσαν σαφώς περισσότερα από την πλευρά των Δημοκρατικών. Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων του Ισπανικού Εμφυλίου δεν είναι μέχρι σήμερα εξακριβωμένος. Οι νεκροί υπολογίζονται από 300.000 ως 1.000.000.

Οι Δημοκρατικοί στην επίθεση των δυνάμεων του Φράνκο απάντησαν με επιθέσεις εναντίον της Καθολικής Εκκλησίας, που θεωρούσαν καταπιεστικό θεσμό και υποστηρικτή του παλαιού καθεστώς. Υπήρξαν σφαγές του κλήρου και εκτεταμένες πυρπολήσεις ναών και μοναστηριών. 12 επίσκοποι, 283 καλόγριες, 2.365 μοναχοί και 4.184 ιερείς υπολογίζεται ότι σκοτώθηκαν από τους Δημοκρατικούς κατά τη διάρκεια του Εμφύλιου.

Οι Εθνικιστές, από την πλευρά τους, προέβησαν σε μαζικές εκκαθαρίσεις αντιπάλων τους και διαφωνούντων, δρόμο με δρόμο, πόρτα με πόρτα, εκμισθώνοντας συχνά τις υπηρεσίες ανθρώπων του υποκόσμου. Πιο γνωστό θύμα τους, ο διάσημος θεατρικός συγγραφέας και ποιητής Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Οι εθνικιστές του Φράνκο είχαν στη διάθεσή τους υπέρτερο αριθμό και ποιότητα οπλισμού. Πραγματοποίησαν εκτεταμένους βομβαρδισμούς με αεροπλάνα, που έθεσαν στη διάθεσή τους ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι. Ο βομβαρδισμός της βασκικής πόλης Γκερνίκα (Γκουέρνικα), έμεινε στην ιστορία, χάρις στον περίφημο πίνακα του Πάμπλο Πικάσο, που αποτύπωσε μοναδικά τη φρίκη του πολέμου.

Ο Ισπανικός Εμφύλιος ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας και προκάλεσε κύμα συμπάθειας και ενεργού συμπαράστασης από χιλιάδες αντιφασίστες σε όλο τον κόσμο, που έσπευσαν να ενταχθούν στις κομμουνιστικής εμπνεύσεως «Διεθνείς Ταξιαρχίες».

Περίπου 50.000 έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις στο πλευρό των Δημοκρατικών και 10.000 από αυτούς δεν επέστρεψαν ποτέ στις χώρες τους. Ανάμεσά τους και πολλοί Έλληνες, γύρω στους 300, παρότι τη χώρα μας κυβερνούσε το φασίζον καθεστώς της 4ης Αυγούστου.

Ο δικτάτωρ Ιωάννης Μεταξάς, παρά την ιδεολογική του συγγένεια με τον Φράνκο, δεν δίστασε να πουλήσει πολεμοφόδια στους Δημοκρατικούς, σε μια εποχή που η χώρα μας είχε ανάγκη το ξένο συνάλλαγμα. Τη «δουλειά» ανέλαβε να διεκπεραιώσει ο πανέξυπνος επιχειρηματίας Μποδοσάκης (Πρόδρομος Αθανασιάδης) με την «Ελληνική Εταιρία Πυριτιδοποιείου και Καλυκοποιείου».

Η ετερόκλητη σύνθεση των Δημοκρατικών και η αλληλοϋπονόμευση στο εσωτερικό τους συνέτειναν στην κατάρρευση της κυβέρνησή τους. Με την κατάληψη της Βαρκελώνης (26 Ιανουαρίου 1939) και της Μαδρίτης (28 Μαρτίου 1939), ο ισπανικός εμφύλιος έλαβε και τυπικά τέλος την 1η Απριλίου1939.

Ο Φράνκο ήταν, πλέον, ο κυρίαρχος του παιχνιδιού. Επέβαλε μία στυγνή και φασίζουσα δικτατορία, η οποία κατέρρευσε με τον θάνατό του το 1975, οπότε η Ισπανία ανέπνευσε ξανά τον αέρα της Δημοκρατίας.

 

ΑΛΛΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Αλμανάκ

 

180…. Η πρώτη ένδειξη χριστιανισμού στη Βόρεια Αφρική. Δώδεκα άνθρωποι σκοτώνονται εξαιτίας της χριστιανικής τους πίστης.

1203…. Η Κωνσταντινούπολη πέφτει στα χέρια των Σταυροφόρων που την πολιορκούσαν.

1453…. Τερματίζεται ο Εκατονταετής Πόλεμος μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας, με την ήττα των Βρετανών στη Μάχη της Καστίλης.

1762….. Η Αικατερίνη Β’ ανεβαίνει στο θρόνο της Ρωσίας, μετά τη δολοφονία του συζύγου της τσάρου Πέτρου Γ’.

1789…. Η Γαλλία καθιερώνει την τρίχρωμη σημαία.

1815…. Στο πλαίσιο των Ναπολεόντειων Πολέμων, οι Γάλλοι παραδίδονται στους Βρετανούς, μετά τη Μάχη του Ρόσεφορτ.

1824…. Με εισήγηση του Αρχιγραμματέα της Ελληνικής Επαναστατικής κυβέρνησης συνταγματάρχη Ροδίου, συγκροτείται τακτικός ελληνικός στρατός.

1867…. Ανοίγει τις πύλες της η πρώτη Οδοντιατρική Σχολή στις ΗΠΑ, που λειτουργεί στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

1868…. Το Τόκιο γίνεται πρωτεύουσα της Ιαπωνίας.

1896…. Ο επιχειρηματίας Ιωάννης Χατζηκυριακός, με την υπ’ αριθμόν 28566/17.7.1896 δημόσια διαθήκη του, διαθέτει ολόκληρη την περιουσία του, ύψους 1.488.850 χρυσών δραχμών της εποχής σε μετρητά, ομολογίες και ακίνητα, στο «Χατζηκυριάκειο».

Ιωάννης Χατζηκυριάκος, 17 Ιουλίου
Ιωάννης Χατζηκυριάκος

 

1898…. Ενώ μαίνεται ο αμερικανοισπανικός πόλεμος, οι δυνάμεις των ΗΠΑ παίρνουν την πόλη του Σαντιάγκο ντε Κούμπα από τους Ισπανούς.

1901…. Ο βασιλιάς τους Βελγίου Λεοπόλδος αναγγέλλει ότι δεν προτίθεται να προσαρτήσει το Κονγκό, αλλά ούτε και να εγκαταλείψει την εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών του.

1911…. Στις Βρυξέλλες, ο πιλότος Ολιεσιάγκερ καταρρίπτει το ρεκόρ συνεχούς πτήσης, διανύοντας 388 μίλια.

1912…. Ιδρύεται η IAAF από εκπροσώπους 17 κρατών στη Στοκχόλμη και καταρτίζονται οι κανονισμοί του στίβου, οι προϋποθέσεις συμμετοχής στους αγώνες και ο τρόπος αναγνώρισης των παγκοσμίων ρεκόρ.

17 Ιουλίου 1912…. Οι κάτοικοι της Ικαρίας επαναστατούν κατά των τουρκικών αρχών. Ανακηρύσσεται η «Ελευθέρα Πολιτεία Ικαρίας» και σχηματίζεται προσωρινή διοίκηση έως τις 4 Νοεμβρίου του ιδίου έτους, οπότε άγημα του Ελληνικού Στόλου θα αποβιβαστεί στη νήσο και θα την απελευθερώσει οριστικά.

1913…. Κατά το Β’ Βαλκανικό Πόλεμο, η Ρουμανία εισβάλει χωρίς αντίσταση στο βουλγαρικό έδαφος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 40 χλμ. από τη Σόφια.

1917…. Στη Μεγάλη Βρετανία, ο βασιλιάς Γεώργιος Ε διακηρύσσει, ότι όλοι οι αρσενικοί απόγονοι της βρετανικής βασιλικής οικογένειας θα έχουν το επώνυμο Γουίνσδορ.

1921…. Μετά την πολιτικο-στρατιωτική σύσκεψη, που έγινε την προηγούμενη ημέρα στην Κιουτάχεια υπό τον βασιλιά Κωνσταντίνο, αποφασίζεται η προέλαση στην Άγκυρα.

1922…. Στη Γερμανία, η αστυνομία συλλαμβάνει δυο εθνικιστές για τη δολοφονία του υπουργού Εξωτερικών, Βάλτερ Ράτεναου, που έγινε τον περασμένο μήνα.

1929…. Η ΕΣΣΔ διακόπτει τις διπλωματικές της σχέσεις με την Κίνα λόγω της αρπαγής του Σιδηροδρόμου της Μαντζουρίας.

1931…. Στην Κίνα, ομάδες ανταρτών κινητοποιούνται με σκοπό να καταλάβουν την Τιεντσίν.

1932…. Στην Κίνα, 10.000 άτομα χάνουν τη ζωή τους στις μάχες, που ακολούθησαν την εκστρατεία του Τσανγκ Κάι- Σεκ κατά των κομμουνιστών.

1936…. Με την εξέγερση του στρατηγού Φράνκο εναντίον της προσφάτως νόμιμα εκλεγμένης αριστερής κυβέρνησης του Λαϊκού Μετώπου, αρχίζει ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος, που θα διαρκέσει έως το 1939 και θα τελειώσει με την πλήρη επικράτηση του στρατηγού.

Εμφύλιος Πόλεμος - Ισπανία, 17 Ιουλίου

 

1939…. Στην Ιταλία, 26 άτομα σκοτώνονται κατά τις απελάσεις αλλοδαπών από το Τιρόλο.

1943…. Κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Χίτλερ πείθει τον Μουσολίνι να συνεχίσει τη μάχη εναντίον των Συμμάχων. Το ιαπωνικό και αμερικανικό ναυτικό συγκρούονται κοντά στο νησί Μποόγκενβαλ στον Ειρηνικό και οι Γερμανοί αποχωρούν από το Κουρσκ στην ΕΣΣΔ.

1944…. Το μεγαλύτερο κομβόι του Β’ Παγκοσμίου πολέμου ξεκινά από το Χάλιφαξ, υπό την προστασία του καναδικού ναυτικού.

1945…. Αρχίζει στο Πότσνταμ της Γερμανίας η διάσκεψη κορυφής, με τη συμμετοχή των Ιωσήφ Στάλιν, Χάρι Τρούμαν και Γουίνστον Τσόρτσιλ, που θα αντικατασταθεί από τον Κλέμεντ Άτλι όταν γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα των βρετανικών εκλογών. Είναι η τελευταία διασυμμαχική διάσκεψη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που θα καθορίσει την τύχη της ηττημένης Γερμανίας και τις διαδικασίες για τις μελλοντικές συνθήκες ειρήνης στην Ευρώπη.

Πότσνταμ-Διάσκεψη Κορυφής, 17 Ιουλίου

 

1952…. Στο Ιράν, ο Αχμέτ Γκαβάμ αντικαθιστά τον Μοσαντέχ στην πρωθυπουργία.

1955…. Ανοίγει η Ντίσνεϊλαντ στο Αναχάιμ της Καλιφόρνια, που αποτελεί το πρώτο θεματικό πάρκο στον κόσμο.

1960…. Βυζαντινά κτίρια και μνημεία φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Κόρινθο.

1962…. Μεταδίδεται η πρώτη παγκόσμια τηλεοπτική δορυφορική εκπομπή στις ΗΠΑ από την Ευρώπη.

1969…. Από τυχαία έκρηξη μιας από τις βόμβες, που έχει στο σπίτι του στην Αγ. Παρασκευή, τραυματίζεται και συλλαμβάνεται ο αγωνιστής κατά της χούντας, καθηγητής της Παντείου, Σάκης Καράγιωργας.

1970…. Η Ουάσινγκτον ανακοινώνει ότι το Ισραήλ πιθανόν να διαθέτει ατομική βόμβα.

1973…. Η Βρετανία αναγνωρίζει την κυβέρνηση του Ανόι.

1976…. Ξεκινούν οι 21οι Ολυμπιακοί Αγώνες στο Μόντρεαλ του Καναδά.

1979…. Ο Σεμπάστιαν Κόε καταρρίπτει κατά 0,4 δευτερόλεπτα το 4χρονo παγκόσμιο ρεκόρ του Τζον Γουόλκερ στο μίλι με 3:48.95.

1980…. Στις ΗΠΑ, ο Ρόναλντ Ρίγκαν, υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος για την προεδρία, επιλέγει τον Τζορτζ Μπους ως αντιπρόεδρό του.

1981…. Στο Κάνσας των ΗΠΑ, 141 άνθρωποι σκοτώνονται όταν δύο ουρανοξύστες καταρρέουν. Τα αίτια του δυστυχήματος “δείχνουν” κατασκευαστικό λάθος.

1984…. Ο Λορέν Φαμπιούς γίνεται πρωθυπουργός της Γαλλίας.

1989…. Το αμερικανικό βομβαρδιστικό αεροπλάνο πολλαπλών ρόλων B-2 Stealth, γνωστό και ως «αόρατο αεροπλάνο», εκτελεί την πρώτη πτήση του.

B2 Stelth, 17 Ιουλίου

 

…. Η Αυστρία καταθέτει αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1990…. Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γιουγκοσλαβίας αποφασίζει τη μετονομασία του σε Σοσιαλιστικό.

1990…. Ο πρόεδρος του Ιράκ, Σαντάμ Χουσεΐν, ισχυρίζεται σε λόγο του ότι το Κουβέιτ έκλεψε πετρέλαιο από το Ιράκ. Αρχή της κρίσης που οδήγησε στον «Πόλεμο του Κόλπου».

1992…. Το Βέλγιο επικυρώνει τη συνθήκη του Μάαστριχτ για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

1993…. Ανακοινώνεται ο θάνατος του Γάλλου τραγουδιστή, ποιητή και συνθέτη Λεό Φερέ, σε ηλικία 77 ετών.

1994…. Η Βραζιλία κερδίζει το 15ο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου και τέταρτο δικό της, νικώντας την Ιταλία με 3-2 στα πέναλτι (0-0) στο Λος Άντζελες των ΗΠΑ. Η νίκη των Βραζιλιάνων αφιερώνεται από τους παίκτες στον Αϊρτον Σένα που χάθηκε πρόσφατα. Πρώτοι σκόρερ της διοργάνωσης ανακηρύσσονται ο Βούλγαρος Στόιτσκοφ και ο Ρώσος Σαλένκο με 6 γκολ.

1995…. Στην Τουρκία, 50 είναι οι νεκροί και 100 οι αγνοούμενοι από τις καταστροφικές πλημμύρες, που έπληξαν την πόλη Σενιρκέντ της δυτικής Μικρής Ασίας.

1996…. 230 επιβάτες της αεροπορικής εταιρίας TWA σκοτώνονται, όταν το αεροσκάφος τους πέφτει κοντά στο Λονγκ Άιλαντ της Νέας Υόρκης.

1997…. Συνεχίζονται οι διαφωνίες βουλευτών και στελεχών του ΠΑΣΟΚ για την ελληνοτουρκική συμφωνία της Μαδρίτης.

1998…. Με άρθρο τους στο επιστημονικό περιοδικό Science, βιολόγοι ανακοινώνουν, πως αποκωδικοποίησαν τον γονότυπο του βακτηριδίου Treponema pallidum, που ευθύνεται για τη σύφιλη.

….. Σεισμός στα Παπούα δημιουργεί τσουνάμι που παρασύρει δέκα χωριά και σκοτώνει 3.183 άτομα.

2002…. Μεταφέρεται κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας με αεροσκάφος C-130 από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα λίγο μετά τα μεσάνυχτα ο Βασίλης Ξηρός ως ύποπτος για συμμετοχή στην τρομοκρατική οργάνωση 17Ν. Την ίδια ώρα, οι Αρχές κρίνουν χρήσιμη την προσαγωγή του Χριστόδουλου Ξηρού στην Αθήνα και των Δημήτρη και Νίκου Ξηρού στη Θεσσαλονίκη. Τελικά ελεύθεροι αφήνονται οι αδελφοί Νίκος και Δημήτρης. Επισήμως για τις προσαγωγές αυτές οι Αρχές δηλώνουν ότι τα άτομα αυτά κλήθηκαν να δώσουν εξηγήσεις σχετικά με όσα υποστηρίζει σε μέρος της κατάθεσής του ο Σάββας Ξηρός, σχετικά με την συμμετοχή τους στην τρομοκρατική οργάνωση 17Ν.

2009…. Βομβιστική επίθεση σε δύο ξενοδοχεία της Τζακάρτα σκοτώνει εννέα άτομα.



ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ & ΘΑΝΑΤΟΙ


 

Σαν σήμερα 17 Ιουλίου 1870 γεννήθηκε ο Ιωάννης Γρυπάρης, ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής, από τον Αρτεμώνα της Σίφνου.

Το 1926 γεννήθηκε ο Νίκος Καρούζος, ποιητής.

Νίκος Καρούζος, 17 Ιουλίου
Νίκος Καρούζος

 

Την ίδια μέρα το 1954 γεννήθηκε η Άνγκελα Μέρκελ, Γερμανίδα πολιτικός, καγκελάριος (πρωθυπουργός) της Γερμανίας από το 2005.

Σαν σήμερα το 1790 πέθανε ο Άνταμ Σμιθ, Σκωτσέζος φιλόσοφος και οικονομολόγος, που έθεσε τις βάσεις της σύγχρονης οικονομικής θεωρίας με το έργο του «Ο Πλούτος των Εθνών».

Την ίδια μέρα το 1918 έφυγε αό την ζωή ο Νικόλαος Β’, ο τελευταίος τσάρος της Ρωσίας, που εκτελέστηκε στο Γιεκατερίνενμπουργκ από τους μπολσεβίκους, μαζί με τη σύζυγό του και τα πέντε παιδιά τους.

Το 1967 πέθανε ο Τζον Κολτρέιν, Αμερικανός σαξοφωνίστας, από τις κορυφαίες προσωπικότητες της τζαζ

Σχετικά Άρθρα

Back to top button