ΙΣΤΟΡΙΑ

12 Μαΐου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον Κόσμο – Η Μάχη του Βαλτετσίου

1821: Η μάχη στο Βαλτέτσι. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη μάχη της Ελληνικής Επανάστασης που οδήγησε στην Άλωση της Τρίπολης.

 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα, με βίντεο και φωτό)


 

Από τις σημαντικότερες μάχες της Ελληνικής Επανάστασης, που άνοιξε τον δρόμο για την άλωση της Τριπολιτσάς (σημερινής Τρίπολης) στις 23 Σεπτεμβρίου 1821. Διεξήχθη στις 12 και 13 Μαΐου του 1821 γύρω από το ορεινό χωριό Βαλτέτσι της Μαντινείας (12 χιλιόμετρα δυτικά της Τριπολιτσάς) και στέφθηκε από τη νίκη των ελληνικών όπλων.

Μετά τη μάχη του Λεβιδίου (14 Απριλίου 1821) και την ήττα των Τούρκων, δημιουργήθηκαν ελληνικά στρατόπεδα στο Βαλτέτσι, το Χρυσοβίτσι και την Πιάνα, με πρωτοβουλία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, για τον συντονισμό των πολεμικών επιχειρήσεων που απέβλεπαν στην άλωση της Τριπολιτσάς, του σημαντικότερου οθωμανικού στρατιωτικού και διοικητικού κέντρου της Πελοποννήσου.

Ήταν εξαρχής το στρατηγικό σχέδιο του «Γέρου του Μωριά», που κατόρθωσε, με δυσκολία είναι αλήθεια, να το επιβάλει και στους λοιπούς οπλαρχηγούς. Ο ίδιος πηγαινοερχόταν καθημερινά στα τρία στρατόπεδα, επιλύοντας κάθε πρόβλημα που παρουσιαζόταν και ενθαρρύνοντας τα παλληκάρια. «Εκοιμόμουν εις το Βαλτέτσι, εγευμάτιζα στην Πιάνα και εδείπναγα εις το Χρυσοβίτσι» γράφει χαρακτηριστικά στα Απομνημονεύματά του

Η στρατηγική σημασία του Βαλτετσίου και η ενίσχυση του στρατοπέδου αυτού αποτελούσαν απειλή για τους Τούρκους. Στις 25 Απριλίου 1821 ισχυρές δυνάμεις προερχόμενες από το Ναύπλιο επιτέθηκαν κατά των Ελλήνων.

Ο τουρκικός αιφνιδιασμός ανάγκασε τους υπερασπιστές του υπό τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη να αποσυρθούν, με αποτέλεσμα το χωριό να πυρποληθεί. Ο Κολοκοτρώνης, που είχε υποθέσει ότι οι Τούρκοι θα κατευθύνονταν προς ένα άλλο ελληνικό στρατόπεδο στα Βέρβαινα, έσπευσε στο Βαλτέτσι και ανασυγκρότησε το στρατόπεδο.

Για την αμυντική του θωράκιση κατασκευάστηκαν προμαχώνες (ταμπούρια) στους λόφους γύρω από το χωριό και οχυρώθηκαν η εκκλησία και τα λιγοστά σπίτια του χωριού που είχαν απομείνει από την καταστροφή της 25ης Απριλίου.

Τον ανατολικό προμαχώνα, στο Χωματοβούνι, κατέλαβαν ο Κυριακούλης και ο Ηλίας Μαυρομιχάλης με τους σκληροτράχηλους Μανιάτες, τον δυτικό ο γηραιός Μητροπέτροβας, ο Δημήτριος Παπατσώνης, ο Ιωάννης Μαυρομιχάλης, ο Παναγιώτης Κεφάλας και άλλοι Μεσσήνιοι, στον βορειοανατολικό προμαχώνα τοποθετήθηκαν τα αδέλφια Ηλίας και Νικήτας Φλέσσας, ο Αθανάσιος Σώρης και άλλοι Γορτύνιοι οπλαρχηγοί, ενώ στην εκκλησία του χωριού ταμπουρώθηκαν οι Μπουραίοι, ο Ηλίας Τσαλαφατίνος και ο Ιωάννης Κατσανός. Αρχηγός του ελληνικού στρατοπέδου ορίστηκε ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης. Ταυτόχρονα, στην Επάνω Χρέπα τοποθετήθηκε σκοπιά για να ειδοποιήσει έγκαιρα με καπνούς ποια θα ήταν η κατεύθυνση των εχθρικών στρατευμάτων.

Από τις 6 Μαΐου 1821 ο κεχαγιάμπεης του Χουρσίτ Πασά, ονόματι Μουσταφ, βρισκόταν στην Τριπολιτσά, προερχόμενος από την Ήπειρο, όπου ο αρχηγός του, διοικητής της Πελοποννήσου, πολεμούσε τον Αλή Πασά, που είχε αυτονομηθεί από τον Σουλτάνο.

Εκεί πληροφορήθηκε την ανασύσταση του ελληνικού στρατοπέδου στο Βαλτέτσι και αποφάσισε να δράσει. Είχε ως στόχο πρώτα να διαλύσει το στρατόπεδο στο Βαλτέτσι και στη συνέχεια να καταστείλει την επανάσταση στη Μεσσηνία και να υποτάξει τη Μάνη. Αμέσως μετά θα επέστρεφε νικητής και τροπαιούχος στην Τριπολιτσά, αναμένοντας δόξα και τιμές από τον Σουλτάνο.

Ο Μουσταφάμπεης συγκρότησε ένα άρτιο εξοπλισμένο στρατιωτικό σώμα από 12.000 άνδρες, του οποίου ηγούντο εμπειροπόλεμοι αξιωματικοί. Οι ελληνικές δυνάμεις στο Βαλτέτσι δεν ξεπερνούσαν τους 2.300 άνδρες. Είχαν ελλιπή οπλισμό και αμφίβολη μαχητική ικανότητα. Ο κίνδυνος για την επανάσταση, που μετρούσε κοντά στους δύο μήνες, ήταν προφανής. Ο Μουσταφάμπεης καθυστέρησε για λίγες μέρες την έναρξη των επιχειρήσεων, επειδή πίστευε ότι οι υπερασπιστές του Βαλτετσίου από τον τρόμο τους θα παραδίδονταν και δεν θα χρειαζόταν να ρίξει ούτε μία τουφεκιά. Φήμες, όμως, τον ήθελαν να είναι σφόδρα ερωτευμένος με μια όμορφη χανούμισα από το χαρέμι του Χουρσίτ Πασά και να περνά «καυτές» βραδιές στην Τριπολιτσά.

 

Τελικά, λίγο πριν από τα χαράματα της 12ης Μαΐου 1821 το πρώτο και κυριότερο σώμα του τουρκικού στρατού με αρχηγό τον τουρκαλβανό Ρουμπή από τα Μπαρδουνοχώρια και αποτελούμενο από τρεις χιλιάδες άνδρες έλαβε κατεύθυνση προς τα βόρεια του Βαλτετσίου, με σκοπό να εμποδίσει την αποστολή βοήθειας από τα στρατόπεδα Πιάνας και Χρυσοβιτσίου. Ακολούθησε ένα δεύτερο σώμα από 2.000 έφιππους και πεζούς που κατευθύνθηκε προς τους Αραχαμίτες, ένα τρίτο που έσπευσε να καταλάβει το Φραγκόβρυσο για να αποκόψει το Βαλτέτσι από το στρατόπεδο των Βερβαίνων, ένα τέταρτο για να βοηθήσει το πρώτο από το Καλογεροβούνι και το πέμπτο σώμα με 3.000 άνδρες, τα ορειβατικά πυροβόλα και τα πολεμοφόδια.

Από το Χρυσοβίτσι ο Κολοκοτρώνης είδε τα σήματα καπνού από την Επάνω Χρέπα, ότι τουρκικός στρατός κατευθύνεται προς το Βαλτέτσι, και με 800 άνδρες έσπευσε στην περιοχή, έχοντας ειδοποιήσει και τον Δημήτριο Πλαπούτα που βρισκόταν στην Πιάνα. Η μάχη στο Βαλτέτσι, εν τω μεταξύ, είχε ανάψει. Ο Ρουμπή με τους άνδρες του προσπαθούσε να περικυκλώσει και να συντρίψει τους οχυρωμένους στον ανατολικό και βορειοανατολικό προμαχώνα. Ο Κολοκοτρώνης, όμως, κατόρθωσε να καταλάβει ένα ύψωμα και άρχισε να χτυπά τους Τούρκους. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας κατέφθασε και ο Πλαπούτας, ο οποίος με τη σειρά του επιτέθηκε εναντίον τους. Η κατάσταση σύντομα άλλαξε και οι άνδρες του Ρουμπή ήταν αυτοί, που κινδύνευαν να εγκλωβιστούν από τους Έλληνες.

Άγαλμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο Βαλτέτσι
Άγαλμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στο Βαλτέτσι

Βλέποντας τον κίνδυνο που διέτρεχαν οι άνδρες του Ρουμπή, ο Μουσταφάμπεης έστειλε δυνάμεις από το Καλογεροβούνι να χτυπήσουν το ταμπούρι των Μανιατών, αλλά χωρίς επιτυχία. Αποτυχημένος ήταν και ο κανονιοβολισμός των ελληνικών θέσεων, αφού οι βόμβες είτε δεν έβρισκαν στόχο, είτε χτυπούσαν τους άνδρες του Ρουμπή. Είχε ήδη βραδιάσει και η μάχη συνεχιζόταν με πείσμα. Ο Κολοκοτρώνης προσπαθούσε να δώσει κουράγιο στους ταμπουρωμένους, λέγοντάς τους ότι αναμένοντας ενισχύσεις 10.000 ανδρών υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Αργά το βράδυ η μάχη σταμάτησε, με τους δυο αντιπάλους να διατηρούν τις θέσεις του. Τις πρωινές ώρες της 13ης Μαΐου, ο Κολοκοτρώνης διέσπασε τον τουρκικό κλοιό και ανεφοδίασε τους ταμπουρωμένους με τροφές και πολεμοφόδια. Το ίδιο βράδυ ήλθαν και κάποιες ενισχύσεις από τα Βέρβαινα που δεν ξεπερνούσαν τους 400 άνδρες, με επικεφαλής τους Πέτρο Βαρβιτσιώτη, Δημήτριο Πουλικάκο, Αντώνη Μαυρομιχάλη, Αναγνώστη Κονδάκη και Παναγιώτη Γιατράκο.

Το πρωί η μάχη συνεχίσθηκε με τη σφοδρότητα της προηγουμένης. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι του λαϊκού ποιητή Παναγιώτη Κάλα ή Τσοπανάκου (1789-1825) «… στο Βαλτέτσι στο Λεβίδι / πέφτει αλύπητο λεπίδι…». Οι απόπειρες των Τούρκων να καταλάβουν τους προμαχώνες αποτύγχαναν η μία μετά την άλλη. Ο Μουσταφάμπεης, βλέποντας ότι οι άνδρες του Ρουμπή εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε δυσχερή θέση και πληροφορούμενος ότι επίκεινται νέες ενισχύσεις των Ελλήνων από τους Νικηταρά και Γιάννη Κολοκοτρώνη, διέταξε υποχώρηση όλων των δυνάμεών του.

Οι Έλληνες αναθάρρησαν, βγήκαν από τα ταμπούρια και πήραν στο κυνήγι τους Τούρκους, οι οποίοι υποχωρούσαν άτακτα. Οι απώλειές τους ανήλθαν σε 514 νεκρούς και 635 τραυματίες, οι οποίοι μεταφέρθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας στην Τριπολιτσά. Οι απώλειες των Ελλήνων ανήλθαν σε μόλις 4 νεκρούς και 17 τραυματίες. Στα χέρια των Ελλήνων έπεσε και μεγάλος αριθμός πολεμικού υλικού, ικανού να εξοπλίσει 4.000 άνδρες.

Η μάχη στο Βαλτέτσι κράτησε σχεδόν 23 ώρες και ήταν η πρώτη σημαντική νίκη του Αγώνα. Αμέσως μετά τη μάχη, ο Κολοκοτρώνης συγκινημένος μίλησε προς τους νικητές και όπως αναφέρει ο ίδιος στα Απομνημονεύματά του, τους είπε μεταξύ άλλων ότι η ημέρα αυτή πρέπει να καθαγιαστεί με νηστεία όλων και να εορτάζεται η επέτειός της εις «αιώνας αιώνων, έως ου στέκει το έθνος, διότι ήτο η ελευθερία της πατρίδος». Η νίκη στο Βαλτέτσι ενίσχυσε το ηθικό και την αυτοπεποίθηση των Ελλήνων, στοιχεία που έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στην άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821)

 

Αλλα γεγονότα ..

Αλμανάκ

 

1821: Η μάχη στο Βαλτέτσι. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη μάχη της Ελληνικής Επανάστασης που οδήγησε στην Άλωση της Τρίπολης.

 

1902: Ιδρύεται στον Πειραιά από το Νικόλαο και τον Ανδρέα Χατζηκυριάκο το πρώτο ελληνικό τσιμεντοποιείο που ονομάζεται «TITAN». Η πρώτη μονάδα παραγωγής εγκαθίσταται στην Ελευσίνα.

1930: Ιδρύεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία από την κυβέρνηση Βενιζέλου.

 

1937: Πραγματοποιείται η τελετή ενθρόνισης του βασιλιά Γεωργίου Στ’ της Αγγλίας στο Αββαείο του Ουέστμινστερ. Ανέβηκε στο θρόνο μετά την παραίτηση του αδελφού του Εδουάρδου για τα «μάτια» της Αμερικανίδας, Γουόλις Σίμσον.

1942: Αποστολή 1.500 εβραίων στους θαλάμους αεριών του Άουσβιτς. Το Άουσβιτς ήταν ένα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Ναζιστικής Γερμανίας. Τα ερείπια του στρατοπέδου βρίσκονται περίπου 60 χμ. δυτικά της Κρακοβίας, κοντά στην κωμόπολη Όσβιετσιμ (γερμ. Auschwitz), ενώ από το 1979 ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

1947: Εγκαινιάζεται το στρατόπεδο Μακρονήσου, το οποίο προορίζεται κυρίως για τον εγκλεισμό «ύποπτων στρατιωτικών».

 

1955: Στην Ελλάδα, υπογράφεται η σύμβαση για την εκτέλεση των έργων της Πτολεμαΐδας και την ανέγερση θερμοηλεκτρικού εργοστασίου.

1967: Πρώτη τετραφωνική συναυλία όλων των εποχών από τους Pink Floyd στο Λονδίνο. Οι Pink Floyd έχουν γράψει ιστορία στον χώρο της ροκ μουσικής. Έχουν ξεχωρίσει τόσο για τις πρωτοποριακές για την εποχή συνθέσεις τους, όσο και για τους νεωτεριστικούς και συγκινησιακά φορτισμένους στίχους τους, τα ευφάνταστα εξώφυλλά τους, τις πειραματικές ενορχηστρώσεις και ηχογραφήσεις και τις θεαματικές συναυλίες τους. Υπολογίζεται ότι το συγκρότημα έχει πουλήσει γύρω στα 74,5 εκ άλμπουμ στις Η.Π.Α. και πάνω από 300 εκατομμύρια άλμπουμ παγκοσμίως και συγκαταλέγεται έτσι στις πιο επιτυχημένες εμπορικά ροκ μπάντες.

1982: Στο ιερό προσκύνημα της Φατίμα στην Πορτογαλία, ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ΙΙ δέχεται τη δεύτερη απόπειρα δολοφονίας του. Οι δυνάμεις ασφαλείας συλλαμβάνουν έναν ισπανό ιερέα, λίγο πριν επιτεθεί με την ξιφολόγχη του εναντίον του Ποντίφικα.

1991: Στο Νεπάλ, διεξάγονται οι πρώτες δημοκρατικές εκλογές μετά από 32 χρόνια.

1993: Διεξάγεται στο ΟΑΚΑ ο τελικός του Κυπέλλου Ελλάδας στο ποδόσφαιρο, που έμεινε στην ιστορία ως «ο τελικός των κουρεμένων κεφαλιών», καθώς οι παίκτες του Ολυμπιακού εμφανίστηκαν στο ΟΑΚΑ κουρεμένοι, για γούρι καταπώς είπαν. Όμως, ο Κριστόφ Βαζέχα είχε άλλη γνώμη. Με γκολ στο 13ο λεπτό χάρισε τη νίκη 1-0 στον Παναθηναϊκό και το 13ο Κύπελλο Ελλάδας της ιστορίας του.

1995: Περίπου 150 παλαιά μέλη της οργάνωσης «Ρήγας Φεραίος» (νεολαίας του ΚΚΕ εσ., προδρόμου του ΣΥΡΙΖΑ) εισβάλλουν στα γραφεία της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία», διαμαρτυρόμενα για τα όσα έγραψε εναντίον τους τις προηγούμενες ημέρες ο Θέμος Αναστασιάδης στη στήλη του «Μαύρη Τρύπα». Τον κατηγορούν, ακόμη, για διάδοση «αντισημιτικών, ρατσιστικών, ξενοφοβικών, εθνικιστικών και σεξιστικών ιδεών». Μία ομάδα διαμαρτυρομένων φθάνει έως το γραφείο του δημοσιογράφου και εκσφενδονίζει εναντίον του γιαούρτια.

2002: Ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ πραγματοποιεί πενθήμερη επίσκεψη στην Κούβα και γίνεται ο πρώτος Πρόεδρος, νυν ή πρώην, που επισκέπτεται το νησί του Φιντέλ Κάστρο από την επανάσταση του 1959.

2009: Η τρομοκρατική οργάνωση Επαναστατικός Αγώνας επιχειρεί βομβιστική επίθεση σε υποκατάστημα της Eurobank στην λεωφ. Βουλιαγμένης, στην Αργυρούπολη, προκαλώντας εκτεταμένες φθορές. Η επίθεση σημειώθηκε με εκρηκτικό μηχανισμό γύρω στις 4 τα ξημερώματα της Δευτέρας 12 Μαΐου. Από την ισχυρότατη έκρηξη δεν υπήρξαν τραυματίες καθώς είχε προηγηθεί προειδοποιητικό τηλεφώνημα στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι δράσεις είχαν πριν την επίθεση «συνάντηση» με αστυνομικούς που περιπολούσαν στην περιοχή, οι οποίοι δεν στάθηκε δυνατό να τους εμποδίσουν.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1590 – Κόζιμο των Μεδίκων, Μεγάλος Δούκας της Τοσκάνης και υποστηρικτής του Γαλλιλαίου

1820 – Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ, αγγλοϊταλίδα φιλάνθρωπος και νοσοκόμα, που καθιέρωσε το λειτούργημα της νοσοκόμας ως επάγγελμα. (Θαν. 13/8/1910)

 

1828 – Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι, Άγγλος ποιητής, ζωγράφος και μεταφραστής

1829 – Παύλος Καρρέρ, Έλληνας μουσουργός

 

1842 – Ζιλ Μασνέ, Γάλλος μουσουργός

1889 – Όττο Φρανκ, πατέρας της Άννας Φρανκ, μοναδικό μέλος της οικογένειας που επέζησε του ολοκαυτώματος

1895 – Γιντού-Τζων Κρισναμούρτι, Ινδός συγγραφέας, ποιητής και φιλόσοφος
Έλεν Βάιγκελ, Γερμανίδα ηθοποιός, δεύτερη σύζυγος του Μπέρτολντ Μπρεχτ

1907 – Λέσλι Τσάρτερις, Σινοβρεττανός συγγραφέας και σεναριογράφος, πνευματικός πατέρας του Σάιμον Τέμπλαρ

1907 – Κάθριν Χέπμπορν, Αμερικανίδα ηθοποιός

1918 – Γιούλιους Ρόζενμπεργκ, Αμερικανός εβραϊκής καταγωγής που κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο για κατασκοπεία (πέθανε το 1953)

1928 – Μπερτ Μπάκαρα, Αμερικανός μουσικοσυνθέτης

1936 – Φρανκ Στέλλα, Αμερικανός ζωγράφος

1939 – Μιλτιάδης Έβερτ, Έλληνας πολιτικός

1942 – Ίαν Ντιούρι, Αμερικανός μουσικός

1945 – Άλαν Μπολ, Βρεττανός διεθνής (1965-1975) ποδοσφαιριστής

1958 – Ανδρέας Πετρουλάκης, Έλληνας σκιτσογράφος

1962 – Εμίλιο Εστεβέζ, Αμερικανός ηθοποιός

1963 – Βανέσα Ουίλιαμς, Αμερικανίδα ηθοποιός

1963 – Παναγιώτης Φασούλας, Έλληνας καλαθοσφαιριστής και δήμαρχος του Πειραιά

1965 – Πάνος Καμμένος, έλληνας πολιτικός, πρόεδρος του κόμματος «Ανεξάρτητοι Έλληνες».

1983 – Χάρης Παππάς, Έλληνας ποδοσφαιριστής

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1465 – Θωμάς Παλαιολόγος, δεσπότης του Μυστρά

1641 – Τόμας Γουέντγουορθ, Άγγλος πολιτικός

1700 – Τζον Ντράιντεν, Άγγλος κριτικός και συγγραφέας

1798 – Τζορτζ Βανκούβερ, Βρετανός αξιωματικός του ναυτικού και εξερευνητής

1860 – Τσαρλς Μπάρρυ, Βρεττανός αρχιτέκτονας του κτιρίου του βρεττανικού κοινοβουλίου (γεννήθηκε το 1795)

1884 – Μπέντριχ Σμέτανα, Τσέχος μουσικοσυνθέτης του Ρομαντισμού

1889 – Τζον Κάντμπουρι, Άγγλος επιχειρηματίας, παρασκευαστής σοκολάτας (γεννήθηκε το 1801)

1916 – Τζέιμς Κόννολλυ, Ιρλανδός σοσιαλιστής ηγέτης (γεννήθηκε το 1868)

1970 – Νέλλυ Ζαχς, Γερμανοεβραία ποιήτρια, βραβείο Νόμπελ 1966

1985 – Ζαν Ντυμπουφφέ, Γάλλος σουρρεαλιστής ζωγράφος (γεννήθηκε το 1901)

1992 – Νίκος Γκάτσος, ποιητής και στιχουργός. (Γεν. 8/12/1911)

 

1994 – Ρόι Πλάνκετ, αμερικανός χημικός, που ανακάλυψε το τεφλόν. (Γεν. 26/6/1910)

 

1995 – Μία Μαρτίνι, Ιταλίδα τραγουδίστρια

1999 – Γιώργος Κάππης, Έλληνας ηθοποιός, που έπαιξε κυρίως σε κωμωδίες («Ο εμίρης και ο κακομοίρης»)

2001 – Πέρι Κόμο, Αμερικανός τραγουδιστής

2001 – Αλεξέι Τουπόλεφ, ρώσος αεροναυπηγός, που εξέλιξε το πρώτο υπερηχητικό επιβατικό αεροπλάνο Tu-144. (Γεν. 20/5/1925)

Leave a Reply

avatar
 
smilegrinwinkmrgreenneutraltwistedarrowshockunamusedcooleviloopsrazzrollcryeeklolmadsadexclamationquestionideahmmbegwhewchucklesillyenvyshutmouth
  Subscribe  
Notify of

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close