ΙΣΤΟΡΙΑ

24 Απριλίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον Κόσμο – Η σφαγή των Πύργων Κοζάνης

1944: Τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής εκτελούν και καίνε ζωντανούς στους Πύργους (Κατράνιτσα) Κοζάνης 318 κατοίκους του χωριού, σε αντίποινα για την εκτέλεση δύο γερμανών στρατιωτών από δυνάμεις του ΕΛΑΣ.

 

 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα, με βίντεο και φωτό)


 

Η Σφαγή των Πύργων ή αλλιώς το Ολοκαύτωμα των Πύργων αναφέρεται στη μαζική σφαγή Ελλήνων από τους Γερμανούς ναζιστές και τους Έλληνες συνεργάτες τους που έλαβε χώρα στις 23 και 24 Απριλίου 1944 στους Πύργους Εορδαίας (παλ. Κατράνιτσα).

Η μαρτυρική κοινότητα της Κατράνιτσας πλήρωσε ιδιαίτερα βαρύ φόρο αίματος. Πρόκειται για το δεύτερο μεγαλύτερο ολοκάυτωμα των ναζί στην Ελλάδα μετά από αυτό των Καλαβρύτων  Το χωριό καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς και θανατώθηκαν από τον γερμανικό στρατό 327 από τους 1.302 κατοίκους του, στα πλαίσια της επιχείρησης των Γερμανών στη Δυτική Μακεδονία με την κωδική ονομασία Μαγιάτικη Καταιγίδα

Τα γεγονότα πριν τη σφαγή

 

Όπως και στον οικισμό της Ερμακιάς ο οποίος υπέστη ανάλογη καταστροφή κατά την επιχείρηση Μαγιάτικη Καταιγίδα, στην Κατράνιτσα διέμεναν συχνά, λόγω της θέσης της (βρισκόταν σε απόσταση δύο περίπου ωρών από τη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης – Φλώρινας και την οδό Αμυνταίου – Έδεσσας) αντάρτες του ΕΛΑΣ. Το γεγονός αυτό ήταν γνωστό στους Γερμανούς ενώ και οι Έλληνες συνεργάτες τους ήταν εχθρικά διακείμενοι καθώς ο ΕΛΑΣ είχε εκτελέσει αντικομμουνιστές στους Πύργους και την Ερμακιά

Το φθινόπωρο του 1943 οι αντάρτες του ΕΛΑΣ στο Βέρμιο αντιμετώπιζαν σοβαρό πρόβλημα επισιτισμού λόγω της διακοπής της βρετανικής ενίσχυσης προς τον ΕΛΑΣ σε λίρες και πολεμοφόδια (η ενίσχυση είχε διακοπεί λόγων της επίθεσης του ΕΛΑΣ εναντίον των οργανώσεων ΠΑΟ και ΕΔΕΣ). Έτσι οι αντάρτες του Βερμίου, με ορμητήρια τους Πύργους και την Ερμακιά, επιτίθονταν σε προσφυγικούς οικισμούς των προπόδων των Βερμίου, με σκοπό την προμήθεια τροφών. Την προσοχή των Γερμανών, ωστόσο, τράβηξε το γεγονός ότι ο ΕΛΑΣ ενέδρευε και σκότωνε στρατιώτες των SS και συνεχώς πλησίαζε στις γερμανικές επισταθμίες πόλεων και κωμοπόλεων της περιοχής, απειλώντας την οδική και ιδιαίτερα τη σιδηροδρομική συγκοινωνία μεταξύ Άνω και Κάτω Μακεδονίας (οι Πύργοι βρίσκονταν ανάμεσα στη Θεσσαλονίκη και το Αμύνταιο). Μάλιστα, κατά την άνοιξη του 1944, ο ΕΛΑΣ αποφάσισε να πλησιάσει περισσότερο τη Θεσσαλονίκη και απέστειλε ενισχύσεις στην περιοχή του Βερμίου, αποτελούμενες από 500 αντάρτες.

Γυναίκες της Κατράνιτσας με τα οστά των νεκρών που περισυνέλεξαν (1944)

Την Μάρτιο του 1944 ξεκίνησε η εκκαθαριστική επιχείρηση των Γερμανών, Μαγιάτικη Καταιγίδα (Maigewitter), με σκοπό τη δημιουργία προστατευτικής νεκρής ζώνης γύρω από τις θέσεις που κατείχαν. Σε αυτή συμμετείχαν:

  • Γερμανοί άνδρες των SS και της Βέρμαχτ
  • Ιταλοί που είχαν ενταχθει δια της βίας ή εθελοντικά στη Βέρμαχτ, μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλία το φθινόπωρο του 1943
  • Μουσουλμάνοι εθελοντές από το Τουρκμενιστάν
  • Μισθοφόροι Έλληνες του «Ελληνικού Εθελοντικού Σώματος Γεώργιος Πούλος» που έδρευε στην Πτολεμαΐδα
  • Έλληνες «εθνικισταί» από τους γύρω οικισμούς, στα χωριά των οποίων είχαν επιτεθεί προηγουμένως οι αντάρτες του ΕΛΑΣ
  • Έλληνες συνεργάτες των Γερμανών, κυρίως τουρκόφωνοι πρόσφυγες.

Η σφαγή στους Πύργους

 

Η επίθεση και η σφαγή στην Ερμακιά έγινε τον Μάρτιο του 1944. Μετά από ένα μήνα οι Γερμανοί επιτέθηκαν στους Πύργους και το Μεσόβουνο, με τη συμμετοχή ακόμη και της αεροπορίας τους από τα πυρά της οποίας σκοτώθηκαν και μικρά παιδιά. Σε όλα αυτά τα χωριά οι Γερμανοί συνάντησαν έντονη αντίσταση των ανταρτών, η οποία τους ερέθισε ακόμη περισσότερο.

Ομαδικός τάφος στους Πύργους, μετά το ολοκαύτωμα

 

 

Όταν μπήκαν στο χωριό, οι Γερμανοί συνέλαβαν και σκότωσαν 327 άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Πολλά από τα θύματα εκτελέστηκαν μαζικά ή πυρπολήθηκαν μέσα σε αχυρώνες ενώ παιδιά και βρέφη φονεύθηκαν με ξιφολόγχες. Στη συνέχεια, 1.400 επιζήσαντες από τους Πύργους και το Μεσόβουνο οδηγήθηκαν πεζοί, ως όμηροι, σε χάνι της Πτολεμαΐδας. Καταστράφηκαν τα 365 από τα 385 σπίτια, δημόσια κτήρια και εκκλησίες (εκτός από τρεις) και κατασχέθηκαν οικοσκευές, ζώα, τουλάχιστον 10 τόνοι σιτάρι, 12.000 γιδοπρόβατα, 3.500 ιπποειδή και βοοειδή. Επίσης διαπράχθηκαν βιασμοί οι οποίοι κατ’ άλλες μαρτυρίες συνέβησαν μέσα στον ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και κατ’ άλλους στην πλατεία του χωριού. Κατά τον Αθανάσιο Καλλιανιώτη, ο αριθμός των βιασμών που αναφέρθηκαν (170) πρέπει να θεωρηθεί υπερβολικός όπως αβάσιμη πρέπει να θεωρηθεί και η πληροφορία ότι διεπράχθησαν από Έλληνες συνεργάτες των Γερμανών. Οι δε κάτοικοι άλλων περιοχών που συμμετείχαν στην επιχείρηση φαίνεται πως χρησίμευσαν ως οδηγοί, δεσμοφύλακες, συλλέκτες ζώων, πολεμοφοδίων και αγροτικών προιόντων. Στους Πύργους οι Έλληνες αυτοί ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με κατασχέσεις λιρών και κοσμημάτων, τα οποία έπαιρναν από τις γυναίκες.

Υπεύθυνος για τα ολοκαυτώματα Πύργων Κοζάνης, Κλεισούρας Καστοριάς και Διστόμου Βοιωτίας όπου συνολικά έχασαν τη ζωή τους πάνω από 1.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ήταν ο Γερμανός συνταγματάρχης Καρλ Σύμερς, διοικητής του 7ου συντάγματος της 4ης μεραρχίας τεθωρακισμένων γρεναδιέρων των SS. Ο Σύμερς είχε μάλιστα παρασημοφορηθεί από τη Βέρμαχτ με τον Σταυρό των Ιπποτών, τον οποίο από ό,τι φαίνεται κέρδισε διαπράττοντας μαζικές εκτελέσεις αμάχων, τους οποίους βάφτιζε ένοπλους αντάρτες. Εκτός από τον συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο, κανείς από τους υπευθύνους της σφαγής των Πύργων και της Εορδαίας γενικότερα, Γερμανούς, Τουρκμένιους και Έλληνες, δεν τιμωρήθηκε αργότερα από τις ελληνικές αρχές.

Κάθε χρόνο στους Πύργους (Κατράνιτσα) δίνει το παρόν του στο καθιερωμένο μνημόσυνο για τα θύματα του Ολοκαυτώματος ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας

 

Αλλα γεγονότα ..

Αλμανάκ

 

1792: Ο λοχαγός του πυροβολικού Κλοντ Ζοζέφ Ρουζέ ντε Λιλ συνθέτει τη «Μασσαλιώτιδα» (Marseillaise) που σήμερα αποτελεί τον εθνικό ύμνο της Γαλλίας.

1800: Ιδρύεται η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, που βρίσκει αρχικά φιλοξενία στο κτίριο του Καπιτωλίου στην Ουάσινγκτον. ‘Επειτα από 97 χρόνια θα αποκτήσει τη δική της στέγη.

1827: Μία μέρα μετά το θάνατο του Καραϊσκάκη στο Φάληρο, ακολουθεί η καταστροφική ήττα των ελληνικών δυνάμεων από τον Κιουταχή στην περιοχή του Αναλάτου, σημερινή Νέα Σμύρνη.

 

1898: Οι ΗΠΑ κηρύσσουν τον πόλεμο στην Ισπανία, όταν η Ισπανία απορρίπτει τελεσίγραφό τους για να αποσυρθεί από την Κούβα.

1915: Οι Νεότουρκοι συλλαμβάνουν 200 εξέχοντες Αρμενίους της Κωνσταντινούπολης. Αρχή της γενοκτονίας των Αρμενίων, που στοίχισε τη ζωή σε 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους ως το 1923.

 

1918: Λαμβάνει χώρα η πρώτη αρματομαχία στην ιστορία των πολεμικών αναμετρήσεων. Στο Βιγιέ – Μπρετονέ της Γαλλίας έρχονται αντιμέτωπα τα βρετανικά τανκς Mark IV και τα γερμανικά A7V.

 

1926: Εγκαινιάζεται η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη.

1935: Εκτελούνται οι στρατηγοί Αναστάσιος Παπούλας και Μιλτιάδης Κοιμήσης. Και οι δύο ήταν μάρτυρες κατηγορίας στη Δίκη των Έξι και είχαν λάβει μέρος στο βενιζελικό Κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935.

1944: Τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής εκτελούν στους Πύργους (Κατράνιτσα) Κοζάνης 318 κατοίκους του χωριού, σε αντίποινα για την εκτέλεση δύο γερμανών στρατιωτών από δυνάμεις του ΕΛΑΣ.

 

1945: Κατά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι αμερικανικές δυνάμεις ελευθερώνουν το στρατόπεδο Νταχάου.

1953: Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο άγγλος «πρωθυπουργός της Νίκης» χρίζεται ιππότης από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’.

1967: Το διαστημόπλοιο Σογιούζ Ι συντρίβεται στη Γη. Ο σοβιετικός κοσμοναύτης, Βλαντιμίρ Κομάροφ, που επιβαίνει σε αυτό γίνεται ο πρώτος άνθρωπος, που χάνει τη ζωή του κατά τη διάρκεια διαστημικής αποστολής.

 

1968: Ο Μαυρίκιος αποκτά την ανεξαρτησία του και γίνεται κράτος-μέλος των Ηνωμένων Εθνών.

1971: Ανακοινώνεται η ανέγερση του διοικητικού μεγάρου του ΟΤΕ στο Μαρούσι, σε έκταση 51 στρεμμάτων.

1975: Στη Σουηδία, η τρομοκρατική οργάνωση «Φράξια Κόκκινος Στρατός» (RAF), μετεξέλιξη της «Μπάαντερ-Μάινχοφ», εισβάλλει στο κτίριο της δυτικογερμανικής πρεσβείας στη Στοκχόλμη και συλλαμβάνει 12 ομήρους, ζητώντας την απελευθέρωση 26 κρατουμένων της οργάνωσης Μπάαντερ-Μάινχοφ. Μετά την άρνηση της γερμανικής κυβέρνησης να ενδώσει στις απαιτήσεις τους, οι τρομοκράτες σκοτώνουν δυο ομήρους, ενώ λίγο αργότερα συλλαμβάνονται από τη σουηδική αστυνομία.

1997: Ο Ολυμπιακός αναδεικνύεται πρωταθλητής Ευρώπης στο μπάσκετ. Στον τελικό, που γίνεται στη Ρώμη, επιβάλλεται της Μπαρτσελόνα με 73-58.

2004: Το συντριπτικό «ΟΧΙ» των Ελληνοκυπρίων, στο Σχέδιο Ανάν για την επίλυση του Κυπριακού. Σε δημοψήφισμα που διεξήχθη το 2004 ταυτόχρονα στην ελεύθερη Κύπρο και στα Κατεχόμενα, οι Ελληνοκύπριοι απέρριψαν το Σχέδιο με ποσοστό 75,83%. Στην άλλη πλευρά του νησιού, το «ΝΑΙ» συγκέντρωσε ποσοστό 64,9%.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1533 – Γουλιέλμος Α’, πρίγκηπας της Οράγγης

1845 – Καρλ Σπίτελερ, Ελβετός ποιητής

1856 – Φιλίπ Πεταίν, Γάλλος στρατιωτικός και πολιτικός

1876 – Έριχ Ραίντερ, Γερμανός ναύαρχος

1880 – Γκίντιον Σούντμπακ, αμερικανοσουηδός ηλεκτρομηχανολόγος, με καθοριστική συμβολή στην ανάπτυξη και εξέλιξη του φερμουάρ. (Θαν. 21/6/1954)

 

1882 – Χιου Ντάουντινγκ, Βρετανός στρατιωτικός

1889 – Στάφφορντ Κριππς, Άγγλος πολιτικός

1903 – Χοσέ Αντόνιο Πρίμο ντε Ριβέρα, Ισπανός πολιτικός

1904 – Βίλεμ Ντε Κούνινγκ, ολλανδοαμερικανός ζωγράφος, ηγετική μορφή του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. (Θαν. 19/3/1997)

 

1916 – Λου Θεζ, Αμερικανός παλαιστής

1918 – Ρομπέρ Εσκαρπίτ, Γάλλος συγγραφέας και δημοσιογράφος

1919 – Γλαύκος Κληρίδης, κύπριος πολιτικός, που διετέλεσε πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας (1993- 2003) και πέτυχε την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. (Θαν. 15/11/2013)

 

1934 – Σίρλεϊ Μακ Λέιν, Αμερικανίδα ηθοποιός

1942 – Μπάρμπρα Στρέιζαντ, Αμερικανίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός

1943 – Ντέιβιντ Μορέλ, Καναδός συγγραφέας

1951 – Έντα Κένι, Ιρλανδός πολιτικός

1952 – Ζαν-Πολ Γκοτιέ, Γάλλος σχεδιαστής μόδας

1967 – Ντίνο Ράτζα, Κροάτης καλαθοσφαιριστής

 

1968 – Χασίμ Θάτσι, πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου

1969 – Ηλίας Ατματζίδης, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1971 – Αλεχάντρο Φερνάντες, Μεξικανός τραγουδιστής

1982 – Κέλλυ Κλάρκσον, Αμερικανίδα τραγουδίστρια

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1731 – Ντάνιελ Ντεφόε, Άγγλος συγγραφέας

1821 – Αθανάσιος Διάκος, ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης, που εκτελέστηκε δια ανασκολοπισμού από τους Τούρκους στη Λαμία. (Γεν. 1778)

 

1852 – Βασίλι Ζουκόφσκι, Ρώσος ποιητής

1867 – Δημήτριος Καλλέργης, αξιωματικός του ελληνικού στρατού, αρχηγός της Επανάστασης της 3ης Σεπτεμβρίου. (Γεν. 1803)

 

1891 – Χέλμουτ Καρλ φον Μόλτκε, Πρώσος στρατάρχης

1941 – Κωνσταντίνος Σπανούδης, δημοσιογράφος, πολιτικός και πρώτος πρόεδρος της ΑΕΚ. (Γεν. 1871)

1960 – Μαξ φον Λάουε, Γερμανός φυσικός

 

1967 – Βλαντιμίρ Κομάροφ, Ρώσος κοσμοναύτης

1974 – Μπαντ Άμποτ, Αμερικανός κωμικός

2004 – Εστέ Λόντερ, Αμερικανίδα επιχειρηματίας

2005 – Φέι Ξιάο-τονγκ, Κινέζος κοινωνιολόγος

2010 – Δημήτρης Θ. Τσάτσος Έλληνας νομικός

2011 – Σάθια Σάι Μπάμπα, Ινδός γκουρού

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close