ΙΣΤΟΡΙΑ

10 Μαρτίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον Κόσμο – 1905…. Ξεσπάει η Κρητική Επανάσταση με ηγέτη τον Βενιζέλο

1905…. Ξεσπάει η Κρητική Επανάσταση στο χωριό Θέρισος, με αρχηγό τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Οι κινηματίες με υπόμνημά τους προς τις μεγάλες δυνάμεις ζητούν την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Ο αγγλικός στόλος κατευθύνεται προς το νησί.


 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα, με βίντεο και φωτό)


 

Στις 10 Μαρτίου του 1905, ξεσπάει η Κρητική Επανάσταση στο χωριό Θέρισο. Αρχηγός της επανάστασης είναι ο Ελευθέριος Βενιζέλος ενώ αφορμή για τους κινηματίες στάθηκε η επιθυμία τους για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Συνέρχεται συνέλευση στο Θέρισο υπό την καθοδήγηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, Κωνσταντίνου Φούμη και Κωνσταντίνου Μάνου, που επισημοποιεί την ανάγκη για την δημιουργία ενός ενιαίου κράτους μεταξύ Ελλάδας και Κρήτης.

Τα αίτια και οι αφορμές

Η κρίση κορυφώθηκε στις 18 Μαρτίου 1901, όταν ο Γεώργιος απέλυσε τον Βενιζέλο από το αξίωμα του υπουργού. Για να υποστηρίξει τις απόψεις του στο εθνικό ζήτημα της Κρήτης, ο Βενιζέλος δημοσίευσε στην εφημερίδα «Κήρυξ» των Χανίων, που ο ίδιος εξέδιδε, πέντε πολύκροτα άρθρα, με το χαρακτηριστικό τίτλο «Γεννηθήτω φως». Ο Γεώργιος ακολούθησε πολιτική αδιαλλαξίας και προχώρησε σε μέτρα περισσότερο αυταρχικά, με την απαγόρευση της ελευθεροτυπίας και με διώξεις και φυλακίσεις διακεκριμένων μελών της κρητικής αντιπολίτευσης.

Κάτω από τις συνθήκες αυτές, τα πολιτικά πράγματα στην Κρήτη οδηγήθηκαν σε πλήρες αδιέξοδο και όλες οι προσπάθειες συνδιαλλαγής των αντίπαλων πολιτικών μερίδων ναυάγησαν. Γύρω από τον Βενιζέλο συνασπίστηκαν όσοι ήταν δυσαρεστημένοι από την αυταρχική πολιτική του Πρίγκιπα και σχηματίστηκε μια ισχυρότατη «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις». Έμπιστοι συνεργάτες του Βενιζέλου ήταν ο Κ. Φούμης και ο Κ. Μάνος. Οι τρεις αυτοί αποτέλεσαν μια τριανδρία, που δεν δίστασε να προχωρήσει σε δυναμική αναμέτρηση με τον Πρίγκιπα.

Στο τέλος του 1904 έληξε η περίοδος της Γενικής Συνέλευσης και προκηρύχθηκαν εκλογές για την ανάδειξη 64 βουλευτών. Σύμφωνα με το σύνταγμα, 10 ακόμη θα διορίζονταν απευθείας από τον Πρίγκιπα. Η αντιπολίτευση αποφάσισε να μη συμμετέχει στις εκλογές αυτές, κατήγγειλε τα ανελεύθερα μέτρα του Πρίγκιπα και κάλεσε το λαό σε αποχή.

Το τυπογραφείο των Επαναστατών στο Θέρισσο

Η προκήρυξη της αντιπολίτευσης

«Οι υπογεγραμμένοι, αποτελούντες την ηνωμένην εν Κρήτη αντιπολίτευσιν, συνελθόντες εν Χανίοις τη 26η Φεβρουαρίου 1905, αποσκοπούντες εις την εκπλήρωσιν του Εθνικού Προγράμματος, αποφασίζομεν: α) Πρώτον και κύριον μέλημα ημών έστω η επίτευξις του από αιώνων επιδιωκομένου σκοπού της ενώσεως της Κρήτης μετά της ελευθέρας Ελλάδος, β) Αδυνάτου αποβαίνοντος του σκοπού τούτου, θέλομεν επιδιώξει την πολιτικήν προσέγγισιν της πατρίδος μας προς την ελεύθερον Ελλάδα, μεταβαλλομένης από διεθνούς απόψεως της σημερινής καταστάσεως, γ) Μη εκπληρουμένου μηδέ του σκοπού τούτου θέλομεν επιδιώξει την αναθεώρησιν του ημετέρου συντάγματος κατά τό πρότυπον του ελληνικού, όπως απαλλαγή ο τόπος του δεσποτισμού. Του προγράμματος τούτου την πραγμάτωσιν θέλομεν επιδιώξει και δι’ ενόπλων λαϊκών συναθροίσεων. Εν ταις ενεργείαις ημών δεν θέλομεν επιδιώξει προσωπικήν μεταβολήν, αλλ’ επελθούσης τοιαύτης θέλομεν αποκρούσει παντί σθένει και διά των όπλων έτι πάντα μη Έλληνα κυβερνήτην».

Η κατάσταση εκτραχύνθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1905, όταν η τριανδρία της αντιπολίτευσης και 15 άλλοι επιφανείς πολιτευτές συνέταξαν και υπέγραψαν προκήρυξη, με την οποία ζητούσαν μεταβολή του συντάγματος της Κρητικής Πολιτείας. Η προκήρυξη αυτή είναι το πρώτο επίσημο επαναστατικό κείμενο, το προμήνυμα της επανάστασης του Θερίσου.8

Όλοι πλέον είχαν πεισθεί ότι μια ένοπλη εξέγερση ήταν επί θύραις. Οι υπηρεσίες του Πρίγκιπα είχαν συγκεντρώσει πληροφορίες, ενώ η ενωμένη αντιπολίτευση άφηνε σκόπιμα να διαρρεύσει η πληροφορία ότι πιθανή ημέρα εξέγερσης θα ήταν η 14η Μαρτίου. Στο ενδιάμεσο διάστημα άρχισαν να συρρέουν με μεγάλη μυστικότητα ομάδες ενόπλων στο Θέρισο. Ο Βενιζέλος και οι συνεργάτες του είχαν επιλέξει το χωριό αυτό ως έδρα της επανάστασης, γιατί ήταν κοντά στα Χανιά και επίσης ήταν περιοχή δυσπρόσιτη, ένα φυσικό οχυρό.

Οι επαναστάτες αιφνιδίασαν τον Ηγεμόνα και κήρυξαν την επανάσταση στις 10 Μαρτίου 1905. Το πρωί της ημέρας εκείνης βρέθηκαν τοιχοκολλημένες στους δρόμους των Χανίων προκηρύξεις, που κήρυτταν την κατάργηση της αρμοστείας, καλούσαν το λαό σε συμπαράσταση, για να πραγματωθεί το όνειρο της ένωσης, και συνιστούσαν στη χωροφυλακή να μην υπακούει στις διαταγές του Πρίγκιπα. Παράλληλα, εκπρόσωποι των επαναστατών διασκορπίστηκαν σε όλη την Κρήτη, για να μεταδώσουν και να προπαγανδίσουν το επαναστατικό μήνυμα.

Μέσα σε λίγες ημέρες ολόκληρη η κρητική ύπαιθρος βρισκόταν σε επαναστατικό αναβρασμό. Ψηφίσματα συμπαράστασης έφταναν από παντού, ενώ οι ισχυρότεροι παράγοντες του νησιού, ακόμη και πολιτικοί αντίπαλοι του Βενιζέλου, προσχώρησαν στην επανάσταση. Ο Βενιζέλος, που ήταν ο φυσικός αρχηγός του νέου αυτού επαναστατικού κινήματος, ανέλαβε να ενημερώσει το λαό και τους αντιπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων, για τους λόγους και τους σκοπούς της επανάστασης.

Επαναστάτες του Θερίσου (1905)

 

Η αντίδραση του Πρίγκιπα

Η έκρηξη και η ταχύτατη επέκταση της επανάστασης καταθορύβησε, όπως ήταν φυσικό, όχι μόνο τον Πρίγκιπα και το περιβάλλον του, αλλά και την ελληνική κυβέρνηση και τις Προστάτιδες Δυνάμεις. Ο Πρίγκιπας προχώρησε στη λήψη σπασμωδικών μέτρων. Με αυστηρή προειδοποίηση έδινε στους επαναστάτες προθεσμία 36 ωρών, να καταθέσουν τα όπλα. Όταν η προθεσμία αυτή παρήλθε, κήρυξε, με τη συγκατάθεση των Μεγάλων Δυνάμεων, το στρατιωτικό νόμο σε όλη την Κρήτη.

Πανηγυρικός λόγος του Ε. Βενιζέλου (25/3/1905):

«… Ευθύς εξ αρχής ονόμασαν τον Πρίγκιπα αντιπρόσωπον της Εθνικής Ιδέας εν Κρήτη. Κατά του τίτλου τούτου διεμαρτυρήθην και διαμαρτύρομαι. Η Κρήτη δεν έχει ανάγκην αντιπροσώπων της Εθνικής Ιδέας. Τίτλοι αυτής είναι οι αγώνες της. Εδέχθημεν τον Ύπατον Αρμοστήν μόνον ως κομίζοντα τον αρραβώνα της ενώσεως της Κρήτης μετά της Ελλάδος. Αλλ’ ο αρραβών διήρκεσε τόσον πολύ, ώστε το στάδιον της μνηστείας κατήντησεν απεχθές, καθ’ όσον δεν επήλθεν η πρόοδος η προσδοκωμένη και συμφυής προς την απόκτησιν της ελευθερίας. Υπό το απεχθές τούτο καθεστώς παρενεβλήθησαν παρεξηγήσεις, αίτινες το κατέστησαν απεχθέστερον. Καθ’ έκαστον ταξίδιον του Πρίγκιπος επιστεύετο ότι θα γίνη η ένωσις. Παρήλθον ήδη έξ έτη. Ήτο φυσικόν ο Κρητικός Λαός να προσφύγη άπαξ έτι εις τα όπλα, όπως καταστήση εναργεστέραν την ανάγκην της εθνι-κής του αποκαταστάσεως. Υπάρχουν οι φρονούντες ότι το κίνημα τούτο είναι άκαιρον. Δεν έχει, άραγε, αναγνωρισθή ότι η μόνη λύσις του Κρητικού Ζητήματος είναι η ένωσις της Κρήτης μετά του Βασιλείου της Ελλάδος; Την ένωσιν, λέγουν, θα την κάμη μόνον όταν θελήση ο υιός του βασιλέως της Ελλάδος! Διαμαρτύρομαι και κατά της αντιλήψεως αυτής. Δεν δυνάμεθα να αναθέσωμεν το εθνικόν μας μέλλον εις μίαν οικογένειαν…».

 

Η Κρητική Βουλή, που ενεργούσε κατά τις εντολές του αρμοστειακού περιβάλλοντος, αφού δεν υπήρχε αντιπολίτευση, ψήφισε το νόμο «Περί ιδρύσεως σώματος δημοφρουρών», οι οποίοι θα στήριζαν την έννομη τάξη. Αυτούς τους αποκαλούσαν οι επαναστάτες «ροπαλοφόρους». Στην Κρήτη υπήρχαν πια δύο κυβερνήσεις, του Αρμοστή στα Χανιά και των επαναστατών στο Θέρισο. Η διάσπαση ήταν πλήρης και η απειλή εμφύλιου πολέμου ήταν πλέον ορατή.

Το βασιλικό περιβάλλον στην Αθήνα ανησυχούσε για τις εξελίξεις στην Κρήτη και πίεζε την ελληνική κυβέρνηση να καταδικάσει το κίνημα του Θερίσου. Ο πρωθυπουργός Δηλιγιάννης κάλεσε στις 12 Μαρτίου τους αντιπροσώπους του αθηναϊκού τύπου και προέβη σε σκληρές δηλώσεις κατά του Βενιζέλου και των συνεργατών του. Εντούτοις, το κίνημα έβρισκε θετική ανταπόκριση στο κοινό αίσθημα και οι περισσότερες αθηναϊκές εφημερίδες το υποστήριζαν ανοιχτά.

 

Η στάση των Μεγάλων Δυνάμεων και οι διπλωματικοί ελιγμοί του Ελ. Βενιζέλου

Οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν τήρησαν ενιαία στάση έναντι των επαναστατών. Οι περισσότερες ανέμεναν τις εξελίξεις και μόνο η Ρωσία υποστήριζε φανερά τον Πρίγκιπα. Ρωσικό πολεμικό κανονιοβόλησε επανειλημμένα τις θέσεις των επαναστατών στο Θέρισο, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα. Ο Βενιζέλος είχε σωστά εκτιμήσει τη διεθνή πολιτική και ήταν βέβαιος ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις ήταν αδύνατο να συμφωνήσουν στην τήρηση ενιαίας στάσης έναντι του κινήματος. Αρκούσε και μια μόνο διαφωνία, για να ματαιωθεί η συντονισμένη δράση των ξένων στρατευμάτων.

Ο I. Σφακιανάκης στον Κρητικό λαό:

«Υπάρχει κανείς από σας, υπάρχει κανείς Κρης, υπάρχει κανείς Έλλην, έχων τοιαύτην κατασκευήν νεύρων, ώστε να δύναται να μένη απαθής, όταν μανθάνη ότι στρατιώται ξένοι πρόκειται να κτυπήσουν αδελφούς, οι οποίοι άλλο δεν ζητούν παρά εκείνο το οποίον όλοι ημείς χιλιάκις εζητήσαμεν; Προτείνω να εκφρασθή ανενδοιάστως το φρόνημα των παρόντων και να δηλωθή προς τας Δυνάμεις, ότι, εις την προκειμένην περίστασιν, πάντες οι Κρήτες συντάσσονται, ψυχή και σώματι μετά των εν Θερίσω».

Εξάλλου, οι Δυνάμεις δεν μπορούσαν να παραβλέψουν τον κίνδυνο εμφύλιου πολέμου, που θα γενικευόταν στην Κρήτη με αφορμή τη δική τους ανάμειξη. Ο παλαίμαχος πολιτικός Ιωάννης Σφακιανάκης, σε πάνδημο συλλαλητήριο στο Ηράκλειο (21 Μαρτίου) μίλησε ανοικτά για την απαράδεκτη ξένη ανάμειξη και κάλεσε το λαό σε καθολική συμπαράσταση προς τους επαναστάτες.

Στο μεταξύ, η επανάσταση είχε αποκτήσει ισχυρά ερείσματα σε όλη την Κρήτη. Οργανώθηκε «Προσωρινή Κυβέρνησες της Κρήτης» στο Θέρισο, με πρόεδρο τον Ελ. Βενιζέλο και υπουργούς τους Κ. Φούμη και Κ. Μάνο. Η κυβέρνηση προέβη στην έκδοση γραμματίων για εσωτερικό πατριωτικό δάνειο 100.000 δραχμών, οργάνωσε υπηρεσίες οικονομικών, συγκοινωνιών και διοίκησης, τύπωσε γραμματόσημα και εξέδιδε την εφημερίδα, «Το Θέρισo». Η χωροφυλακή, που υποστήριζε τον Πρίγκιπα, δεν ήταν σε θέση να ελέγχει τα πράγματα, καθώς μάλιστα πολλοί χωροφύλακες αυτομόλησαν προς τους επαναστάτες.

Η κρίση μετατοπίστηκε στο πεδίο της διπλωματίας και αναζητήθηκε πολιτική λύση. Οι αντιπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων, εκτιμώντας την κατάσταση που διαμορφώθηκε στο νησί, με φανερή την πτώση της δημοτικότητας του Πρίγκιπα, αλλά και με την καθολική σχεδόν αποδοχή των επαναστατικών ιδεών από το λαό, κινήθηκαν προς εξομάλυνση της κρίσης με διαπραγματεύσεις. Ήταν αυτό ακριβώς που προέβλεψε ο Βενιζέλος, ότι ο επαναστατικός αγώνας τον οποίο ανέλαβε «απέδειξεν ότι η διπλωματία εις των ζητημάτων των υποδούλων λαών την λύσιν προβαίνει μόνον όταν ταύτα τίθενται προ αυτής υπό την οξυτάτην μορφήν της εθνικής εξεγέρσεως…».

Τα πρώτα υπομνήματα των επαναστατών προς τους εκπροσώπους των Δυνάμεων έθεταν ως ανυποχώρητη βάση συζήτησης το ενωτικό ζήτημα. Νωρίς όμως κατέστη σαφές ότι οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις δεν ήταν ακόμη έτοιμες για τη λύση αυτή και ο Βενιζέλος, σταθμίζοντας πάντοτε την υφισταμένη κατάσταση, άρχισε να σχεδιάζει τις υποχωρήσεις του, για να εξασφαλίσει τα μεγαλύτερα δυνατά κέρδη. Στόχος του ήταν να δημιουργηθεί προς το παρόν και στην Κρήτη ένα καθεστώς ανάλογο με εκείνο της Ανατολικής Ρωμυλίας, ουσιαστικά ελεύθερο, με σκιώδη σουλτανική επικυριαρχία.

 

Το τέλος της επανάστασης του Θερίσου και ο θρίαμβος της πολιτικής του Ελευθερίου Βενιζέλου

Η επιμονή των επαναστατών στον ένοπλο αγώνα και η παράταση της έκρυθμης κατάστασης, που απειλούσε με κατάρρευση την οικονομική και πολιτική υπόσταση της Κρήτης, ανάγκασε τις Προστάτιδες Δυνάμεις να αποστείλουν αυστηρό τελεσίγραφο προς τους επαναστάτες στις 2 Ιουλίου 1905. Οι Γενικοί Πρόξενοι των Δυνάμεων, οι οποίοι υπέγραψαν αυτήν τη διακοίνωση, καθιστούσαν σαφές ότι δεν μπορούσαν να μεταβάλουν το πολιτικό καθεστώς του νησιού. Διαβεβαίωναν όμως ότι θα επιφέρουν ουσιώδεις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, που θα βελτίωναν θεαματικά την κατάσταση, υπό το ρητό όρο ότι εντός 15 ημερών οι επαναστάτες όφειλαν να καταθέσουν τα όπλα, με παράλληλη χορήγηση γενικής αμνηστίας.

Οι διαπραγματεύσεις ήταν σκληρές και διήρκεσαν όλο το καλοκαίρι του 1905. Η τελική συμφωνία υπογράφηκε από τον Ελ. Βενιζέλο στις 2 Νοεμβρίου 1905 στο μοναστήρι των Μουρνιών Κυδωνιάς. Εξασφαλίστηκε γενική αμνηστία και οι Μ. Δυνάμεις δεσμεύτηκαν να επεξεργαστούν ένα χάρτη νέων παραχωρήσεων στον κρητικό λαό, αρνούμενες πάντως να επιτρέψουν την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Το κίνημα του Θερίσου δεν πέτυχε πλήρως τους στόχους του, αλλά έδωσε νέα ισχυρή ώθηση στο Κρητικό Ζήτημα και προκάλεσε θετικές εξελίξεις. Διεθνής Επιτροπή που ήλθε στην Κρήτη το Φεβρουάριο 1906, ανέλαβε να εξετάσει την κατάσταση και τους όρους λειτουργίας του αρμοστειακού καθεστώτος και να υποβάλει σχετική έκθεση. Έπειτα από μακρότατες και επίπονες διαβουλεύσεις με τον Ελ. Βενιζέλο και με την Ελληνική Κυβέρνηση, οι Μεγάλες Δυνάμεις κατέληξαν σε μια νέα ρύθμιση του Κρητικού Ζητήματος. Το οριστικό κείμενο των μεταρρυθμίσεων προέβλεπε την οργάνωση Κρητικής Χωροφυλακής με εντελώς νέο σχήμα, την ίδρυση Κρητικής Πολιτοφυλακής, με Έλληνες αξιωματικούς που προηγουμένως θα παραιτούνταν από τον ελληνικό στρατό, και την ανάκληση των ξένων στρατευμάτων, μετά την αποκατάσταση της εσωτερικής γαλήνης στην Κρήτη.

Η πολιτική του Βενιζέλου είχε θριαμβεύσει. Αμέσως έπειτα συγκροτήθηκε η Β’ Συντακτική Συνέλευση, για την εκπόνηση νέου συντάγματος, και η πρώτη πράξη της ήταν η έκδοση ενωτικού ψηφίσματος, μέσα σε ατμόσφαιρα συμφιλίωσης και εθνικής έξαρσης. Με νέα απόφασή τους οι Δυνάμεις παραχωρούσαν στο βασιλιά των Ελλήνων Γεώργιο Α’ το δικαίωμα να διορίζει εκείνος τον Ύπατο Αρμοστή της Κρήτης (14 Αυγούστου 1906). Το νησί είχε ουσιαστικά καταστεί μια ιδιότυπη ελληνική επαρχία.

Μετά τις εξελίξεις αυτές, ο Πρίγκιπας Γεώργιος δεν μπορούσε πια να παραμένει στην Αρμοστεία της Κρήτης. Παρά τις επίμονες παρακλήσεις των αντιβενιζελικών φίλων του, εκείνος υπέβαλε την παραίτησή του (12 Σεπτεμβρίου 1906) και αναχώρησε από την Κρήτη. Ο βασιλιάς της Ελλάδας Γεώργιος Α’ υπέδειξε ως νέο Ύπατο Αρμοστή τον Αλέξανδρο Ζαΐμη. Το Κρητικό Ζήτημα είχε πλέον εισέλθει στη φάση της οριστικής του επίλυσης

Αλλα γεγονότα ..

 

241…. Τελειώνει με την καταστροφή του στόλου των Καρθαγιανών από τους Ρωμαίους ο επονομαζόμενος και πρώτος πόλεμος του πανικού.

1496…. Ο Χριστόφορος Κολόμβος, αναχωρεί για την Ισπανία μετά το τέλος και του δεύτερου ταξιδιού του στο δυτικό ημισφαίριο.

1629…. Ο βασιλιάς της Αγγλίας Κάρολος Α καταργεί το Κοινοβούλιο ξεκινώντας τον εντεκάχρονη τυραννία του.

1814…. Ο Αυτοκράτορας της Γαλλίας Ναπολέων χάνει τη μάχη του Λεόν από τους Πρώσους.

1829…. Υπογράφεται στο Λονδίνο από τις Μεγάλες Δυνάμεις το Πρωτόκολλο με το οποίο το ελληνικό κράτος αποκτά αυτονομία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία

Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:

α) Τα σύνορα του αυτόνομου ελληνικού κράτους προς βορρά καθορίζονται από την οροθετική γραμμή Αμβρακικού – Παγασητικού.

β) Το καθεστώς του κράτους θα είναι κληρονομική μοναρχία,

γ) Ο ετήσιος φόρος υποτέλειας προς τον Σουλτάνο θα ανέρχεται στα 1.500.000 γρόσια.

 

 

Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, που υπογράφηκε στις 10 Μαρτίου του 1829 (παλιό ημερολόγιο) ανέτρεπε το δυσμενές για την ελληνική πλευρά πρωτόκολλο του Νοεμβρίου του 1828. Με το νέο πρωτόκολλο τα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους ορίζονταν στη γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού ενώ η Κρήτη και η Σάμος έμεναν έξω από τα όρια του νέου κράτους, η Ελλάδα αποκτούσε καθεστώς αυτονομίας υπό Οθωμανική επικυριαρχία, έχοντας την υποχρέωση να καταβάλλει σ’ αυτή ετήσιο φόρο 1.500.000 γρόσια.
Η νέα συμφωνία εξακολουθούσε να αφήνει ανικανοποίητη την ελληνική πλευρά που στόχευε στην πλήρη ανεξαρτησία. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία από την πλευρά της απέρριψε το πρωτόκολλο. Η ήττα της όμως από τη Ρωσία στον μεταξύ τους πόλεμο την υποχρέωσε να το δεχτεί, καθώς συμπεριλαμβανόταν στους όρους της Συνθήκης της Αδριανούπολης. Λίγους μήνες αργότερα στις 22 Ιανουαρίου 1830 (παλαιό ημερολόγιο) με νέο πρωτόκολλο, που αναφέρεται ως πρωτόκολλο της ανεξαρτησίας η Ελλάδα αναγνωρίστηκε ως κυρίαρχο και ανεξάρτητο κράτος με περιορισμένα όμως σύνορα που ορίζονταν από τους ποταμούς Αχελώο στα δυτικά και Σπερχειό στα Βόρεια.
Η οριστική αποκατάσταση των συνόρων στη γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού θα γινόταν με το πρωτόκολλο του Λονδίνου, του Αυγούστου του 1832.
Έξω από τα σύνορα του ελληνικού κράτους παρέμενε η Κρήτη στην οποία η επανάσταση βρισκόταν σε εξέλιξη σε όλη τη διάρκεια του 1829.
Μετά την συμφωνία για ανεξαρτητοποίηση της Ελλάδας, στόλος των μεγάλων δυνάμεων επέβαλε την ειρήνευση στο νησί. Πολλοί Κρήτες τότε από επαναστατημένες περιοχές κατέφυγαν σε περιοχές της ελεύθερης Ελλάδας, αποτελώντας ένα από τα πρώτα μεγάλα κύματα προσφύγων.
Έξω από τα όρια του ελληνικού κράτους παρέμενε και η Σάμος. Με το πρωτόκολλο του Λονδίνου του 1832 το νησί αποτέλεσε αυτόνομη περιοχή, γνωστή ως Ηγεμονία της Σάμου. Το καθεστώς αυτό παρέμεινε στο νησί μέχρι την ενσωμάτωσή του στην Ελλάδα το 1912

1846…. Θεμελιώνεται το Αρσάκειο Μέγαρο στην Αθήνα, σε σχέδια του Λύσανδρου Καυτατζόγλου και με δαπάνες του Απόστολου Αρσάκη.

1848…. Υπογράφεται η συνθήκη του Γκουανταλούπ Γκιλντάντο με την οποία τερματίζεται ο πόλεμος μεταξύ των ΗΠΑ και του Μεξικού.

1862…. Οι ΗΠΑ εκδίδουν το πρώτο χαρτονόμισμα της χώρας.

1876…. Πραγματοποιείται η πρώτη επικοινωνία μέσω τηλεφώνου, όταν ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, καλεί τον βοηθό του, που βρισκόταν σε παράπλευρο δωμάτιο, μέσω της πρώτης συσκευής μεταφοράς ήχου, που είχε δημιουργήσει τρεις ημέρες πριν.

Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ

 

1880…. Στη Νέα Υόρκη των ΗΠΑ ιδρύεται το πρώτο γραφείο του Στρατού Σωτηρίας, που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχε έδρα μόνο στη Βρετανία.

1893…. Η Ακτή του Ελεφαντοστού ανακηρύσσεται αποικία της Γαλλίας.

1896…. Ο Χαρίλαος Βασιλάκος κερδίζει τον πρώτο σύγχρονο Μαραθώνιο, με 3 ώρες και 18 λεπτά, κατά τη διάρκεια των Α’ Πανελληνίων Αγώνων Στίβου.

Φωτογραφία από τον Μαραθώνιο του 1896, ο Βασιλάκος στη μέση.

 

1902…. Αμερικανικό δικαστήριο αποφασίζει ότι, ο Τόμας Έντισον δεν ανακάλυψε την κινηματογραφική κάμερα.

1910…. Καταργείται η δουλοπαροικία στην Κίνα.

1912…. Στη Γερμανία, κατεβαίνουν σε απεργία οι μεταλλωρύχοι του Ρουρ.

1920…. Το βρετανικό Κοινοβούλιο ψηφίζει νόμο περί αυτοδιακυβέρνησης, που χωρίζει την Ιρλανδία σε δύο ημιανεξάρτητες περιοχές.

1923…. Τραγικό ναυάγιο σημειώνεται στο Σαρωνικό. Το επίτακτο ναυαγοσωστικό «Αλέξανδρος Ζ» βυθίζεται κοντά στην Ψυττάλεια, με αποτέλεσμα να πνιγούν περισσότεροι από 150 αξιωματικοί και ναύτες.

Το ναυάγιο του “Αλέξανδρος Ζ”

 

1925…. Ιδρύεται ο Ολυμπιακός, όταν τα μέλη του Πειραϊκού Ποδοσφαιρικού Ομίλου και του Ομίλου Φιλάθλων Πειραιώς αποφασίζουν τη διάλυση των σωματείων και την ίδρυση νέου. Ο Νότης Καμπέρος ανακοινώνει το όνομα “Ολυμπιακός” και ο Μιχάλης Μανούσκος, ο πρώτος πρόεδρος, το ολοκληρώνει σε “Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς”.

1929…. Έκτακτα μέτρα λαμβάνονται από το φόβο κομμουνιστικών ταραχών, μετά τις δολοφονίες εργατών σε Ελευσίνα και Λαύριο.

1930…. Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος εκφωνεί μνημειώδη λόγο στη Βουλή για να αντιμετωπίσει τις επικρίσεις της αντιπολίτευσης σχετικά με την πολιτική προσέγγισης προς την Τουρκία, που ακολουθεί.

1931…. Το Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας εκδιώκει τον σερ Όσβαλντ Μόσλεϊ, επειδή το πρόγραμμα, που πρότεινε για το Κόμμα έχει στοιχεία της φασιστικής ιδεολογίας.

1932…. Σεισμοί πλήττουν την Κεφαλονιά, με πολύ μεγάλες καταστροφές στα χωριά.

1933…. Από ισχυρό σεισμό στο Λονγκ Μπιτς της Καλιφόρνιας πεθαίνουν 120 άτομα.

1939…. Δραματικές εξελίξεις οδηγούν στην κατάρρευση του τσεχοσλοβακικού κράτους, το οποίο περιέρχεται στην ολοκληρωτική κηδεμονία της Γερμανίας.

1941…. Ο Μουσολίνι φεύγει απογοητευμένος από την Αλβανία, όπου έφτασε για να εμψυχώσει τους Ιταλούς στρατιώτες.

1943…. Ο βρετανικός στρατός απωθεί τις αντεπιθέσεις των Γερμανών στην Τυνησία, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

1944…. Μετά την άρνηση της Ιρλανδίας να αποπέμψει τους διπλωμάτες των δυνάμεων του Άξονα στο Δουβλίνο, η Βρετανία αποφασίζει να διακόψει την εναέρια και θαλάσσια επικοινωνία προς τη Νότια Ιρλανδία.

1944…. Αναγγέλλεται η δημιουργία της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθερώσεως (ΠΕΕΑ). Προσωρινός πρόεδρός της είναι ο συνταγματάρχης Ευριπίδης Μπακιρτζής, παλαιότερα εκπρόσωπος της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΚΚΑ, και μέλη της οι Μάντακας (ΕΛΑΣ), Σιάντος (ΚΚΕ), Τσιριμώκος (ΕΛΔ), Γαβριηλίδης (Αγροτικό Κόμμα) και ο καθηγητής του συνταγματικού δικαίου Αλέξανδρος Σβώλος, ο οποίος λίγες μέρες αργότερα θα αναλάβει πρόεδρος της ΠΕΕΑ.

1945…. 300 αμερικανικά βομβαρδιστικά ισοπεδώνουν το Τόκιο ρίχνοντας 2000 τόνους βομβών και σκοτώνοντας 100.000 πολίτες.

1949…. Κλείνει επ’ αόριστον το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, διότι καθυστερεί επί εννέα μήνες η έγκριση του προϋπολογισμού του.

1951…. Στην Πράγα, συλλαμβάνεται ο αρχιεπίσκοπος της Τσεχοσλοβακίας, Γιόζεφ Μπεράν.

1952…. Ο στρατηγός Μπατίστα ξαναπαίρνει την εξουσία στην Κούβα μετά από πραξικόπημα, που ανέτρεψε την κυβέρνηση του Προέδρου Κάρλο Πρίο Σοκάρας.

1959…. Η Συρία δέχεται εναέρια επίθεση από το Ιράκ.

1964…. Σοβιετικό καταδιωκτικό καταρρίπτει πάνω από το δάσος της Θουριγγίας, στην Ανατολική Γερμανία, ένα αμερικανικό αεροσκάφος, χωρίς να υπάρξουν θύματα.

1969…. Δικαστήριο του Μέμφις στις ΗΠΑ βρίσκει ένοχο για την δολοφονία του μαύρου ακτιβιστή Μάρτιν Λούθερ Κινκ τον Τζέιμς Ερλ Ρέι και τον καταδικάζει σε θάνατο.

1971…. Η Ιντίρα Γκάντι κερδίζει τις εκλογές στην Ινδία.

1974…. Επανεκλέγεται η Γκόλντα Μεΐρ στην πρωθυπουργία του Ισραήλ.

1975…. Οι κυνοδρομίες πατεντάρονται στην Αγγλία.

1978…. Απαγορεύονται στην Ελλάδα οι διαφημίσεις τσιγάρων από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο.

1979…. Σε φυλάκιση 15 μηνών καταδικάζεται ο μουσουλμάνος εκδότης και διευθυντής της εφημερίδας “Ιλερί” της Κομοτηνής, Χαλίλ Σαλί, για εμπρηστικό του άρθρο.

1980…. Στο Ιράν, ο Χομεϊνί υποστηρίζει τους μαχητές, που κρατούν τους Αμερικανούς ομήρους.

1982…. Πραγματοποιείται σύγκλιση και ευθυγράμμιση των εννέα πλανητών του ηλιακού συστήματος μας

1983…. Με διάταξη νόμου, ενοποιούνται σε μια υπηρεσία οι εφορίες και τα δημόσια ταμεία στην Ελλάδα.

1985…. Στην Ουρουγουάη, πέφτει μετά από δώδεκα χρόνια η στρατιωτική δικτατορία.

…. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Καραμανλής, αντιδρά στην απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου να προτείνει τον Χρήστο Σαρτζετάκη ως νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και παραιτείται. Τη θέση του αναλαμβάνει προσωρινά ο πρόεδρος της Βουλής, Ιωάννης Αλευράς.

1986…. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Μανώλης Ανδρόνικος αναγορεύεται διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

1987…. Το Βατικανό καταδικάζει την απόκτηση παιδιού μέσω δανεικής μητέρας όπως είχε κάνει το ίδιο με τα παιδιά του σωλήνα και την τεχνητή γονιμοποίηση

1988…. 50 νεκροί και πολλοί τραυματίες στην Τρίπολη της Λιβύης κατά τη διάρκεια σύρραξης μεταξύ των φιλάθλων στον φιλικό αγώνα Λιβύη – Μάλτα.

1990…. Δεκαοχτώ μήνες μετά την κατάληψη της εξουσίας με πραξικόπημα, εκδιώκεται από την Αϊτή ο δικτάτορας Πρόσπερ Αβρίλ

1991…. Περισσότεροι από 300.000 οπαδοί του Ρώσου Προέδρου Μπόρις Γέλτσιν διαδηλώνουν κατά του Γκορμπατσόφ, καλώντας το λαό να ψηφίσει “όχι” στην ένωση με την ΕΣΣΔ.

1993…. ΗΠΑ και Γαλλία επιβεβαιώνουν μετά τη συνάντηση των Προέδρων τους στην Ουάσινγκτον, την πρόθεσή τους να μην αποστείλουν στρατεύματα στη Βοσνία.

1994…. Με τιμές Πρωθυπουργού κηδεύεται η υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη.

1995…. Στο Πακιστάν, 10 άνθρωποι σκοτώνονται από έκρηξη βόμβας που σημειώνεται κοντά σε τέμενος σε ανατολικό προάστιο του Καράτσι.

1997…. Το Βατικανό συνάπτει διπλωματικές σχέσεις με τη Λιβύη.

2003…. Σε αδιέξοδο καταλήγουν οι διαβουλεύσεις στη Χάγη για την επίλυση του Κυπριακού, ανάμεσα στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Τάσσο Παπαδόπουλο, και στον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Ραούφ Ντενκτάς, υπό την αιγίδα του Κόφι Ανάν. Ευθύνες στην τουρκοκυπριακή πλευρά για το αδιέξοδο στο Κυπριακό επιρρίπτουν ΟΗΕ, Στέιτ Ντιπάρτμεντ και υπουργείο εξωτερικών των ΗΠΑ, ενώ η Ε.Ε. δηλώνει ότι θα σκληρύνει τη στάση της απέναντι στην Τουρκία, όσον αφορά την ένταξή της στους κόλπους της.

2008…. Οι «New York Times» αποκαλύπτουν το σκάνδαλο με τον κυβερνήτη της Νεάς Υόρκης Έλιοτ Σπίτζερ

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1503 – Φερδινάνδος Α’, αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

1628 – Μαρτσέλο Μαλπίγκι, Ιταλός ιατρός

1787 – Ουίλιαμ Έτυ, Άγγλος ζωγράφος

1845 – Αλέξανδρος Γ’, τσάρος της Ρωσίας

1867 – Εκτόρ Γκιμάρ, Γάλλος αρχιτέκτονας και σχεδιαστής

1915 – Χάρι Μπερτόια, Ιταλός καλλιτέχνης

1920 – Μπορίς Βιάν, Γάλλος συγγραφέας και μουσικός

1925 – Μανόλης Αναγνωστάκης, Έλληνας ποιητής

1938 – Ιερώνυμος Β’, κατά κόσμο Ιωάννης Λιάπης, αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος.

1940 – Τσακ Νόρις, Αμερικανός ηθοποιός

1952 – Μόργκαν Τσβανγκιράι, πρωθυπουργός της Ζιμπάμπουε

1957 – Οσάμα μπιν Λάντεν, αρχηγός της Αλ-Κάιντα

1958 – η Αμερικανίδα ηθοποιός, Σάρον Στόουν.

1981 – Ευθύμης Κουλουχέρης, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1984 – Νίκος Αραμπατζής, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1988 – Ιβάν Ράκιτιτς, Κροάτης ποδοσφαιριστής

1988 – Φάμπιο Κοεντράο, Πορτογάλος ποδοσφαιριστής


Θάνατοι σαν σήμερα

 

483 – Πάπας Σιμπλίκιος

1832 – Μούτσιο Κλεμέντι, Ιταλός συνθέτης

1861 – Ταράς Σεβτσένκο, Ουκρανός ποιητής

1942 – Ουίλιαμ Χένρι Μπραγκ, Άγγλος φυσικός

1966 – Φριτς Φρέντερικ Ζερνίκε, Ολλανδός φυσικός

1967 – Γιώργος Μπάτης, Έλληνας συνθέτης

1970 – Βασίλης Αυλωνίτης, ηθοποιός. (Γεν. 1/1/1904)

1983 – Κώστας Κροντηράς, Έλληνας συγγραφέας και σκηνοθέτης

1985 – Κονσταντίν Τσερνιένκο, Σοβιετικός πολιτικός

1992 – Γιώργος Ζαμπέτας, λαϊκός συνθέτης και βιρτουόζος του μπουζουκιού. (Γεν. 25/1/1925)

2004 – Ρένος Αποστολίδης, Έλληνας συγγραφέας

2007 – Έρνι Λαντ, Αμερικανός παλαιστής

2008 – Βαγγέλης Καζάν, Έλληνας ηθοποιός

2012 – Δόμνα Σαμίου, εξέχουσα ερμηνεύτρια και ερευνήτρια του δημοτικού τραγουδιού, με διεθνή αναγνώριση. (Γεν. 12/10/1928)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close