ΙΣΤΟΡΙΑ

26 Νοεμβρίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο – 1943: Η σφαγή στο Μονοδένδρι

1943: Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος: Τα γερμανικά στρατεύματα εκτελούν στο Μονοδένδρι Λακωνίας 118 έλληνες ομήρους. Μεταξύ των εκτελεσθέντων είναι και ο ιατρός Χρήστος Καρβούνης, ο οποίος δε δέχθηκε να φύγει, όπως του πρότειναν οι Γερμανοί (είχε σπουδάσει στην Γερμανία), αλλά τοποθετήθηκε μόνος του μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

 

(Στο τέλος του άρθρου και τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα με βίντεο & φωτό )

 

«Κάθε σπίτι κι ένας νεκρός. Όλη η Σπάρτη μοιρολογάει». Η δραματική αναφορά για τη σφαγή στο Μονοδένδρι. Οι γερμανοί εκτέλεσαν 118 για τον θάνατο 3 στρατιωτών

Μεταξύ των εκτελεσθέντων, ο γιατρός Χρήστος Καρβούνης ο οποίος δεν δέχθηκε να φύγει αν και του το πρότειναν οι Γερμανοί.
Η ομαδική εκτέλεση στο Μονοδένδρι έγινε σε αντίποινα για τον θάνατο γερμανού στρατιώτη σε ενέδρα ανταρτών του ΕΛΑΣ, συνδέεται όμως τραγικά με τα γεγονότα στην Πελοπόννησο τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 1943 και το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων.
.
Καρλ φον Λε Σουίρ, διοικητής της 117ης Μεραρχίας Ορεινών Κυνηγών

 

Καρλ φον Λε Σουίρ

Το φθινόπωρο του 1943, ο ΕΛΑΣ της Πελοποννήσου εμφανίζει ιδιαίτερη κινητικότητα, κυρίως στην περιοχή της Αχαϊας, με σαμποτάζ και ενέδρες, κάτι που ενισχύει τους φόβους των Γερμανών για ενδεχόμενη συμμαχική απόβαση στον Μοριά.

Το Βερολίνο εγκαθιστά στη νότια Ελλάδα την 117 Μεραρχία Ορεινών Κυνηγών, με διοικητή τον Καρλ φον Λε Σουίρ. Το Βερολίνο ήλπιζε πως η νέα μεραρχία με την προηγούμενη εμπειρία της στον Καύκασο και τη Γιουγκοσλαβία, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τα τμήματα των ανταρτών στην ορεινή και ημιορεινή Ελλάδα και να αποτρέψει το ενδεχόμενο της δημιουργίας συμμαχικού προγεφυρώματος στην περιοχή.
Το Βερολίνο έτρεφε παράλληλα την ελπίδα πως ο Καρλ φον Λε Σουίρ θα μπορούσε να καλλιεργήσει στον λαό αισθήματα συμπάθειας προς τον στρατό κατοχής, κάτι που ήταν επίσης πολύ σημαντικό για την αντιμετώπιση των ανταρτών.
Αυτό γιατί ο Γερμανός αξιωματικός ήταν δισέγγονος τουΒίλχελμ φον Λε Σουίρ, φιλέλληνα αξιωματικού του βαυαρικού στρατού,που είχε διατελέσει υπουργός Στρατιωτικών του Όθωνα.Οι προσδοκίες δεν επαληθεύθηκαν.
Ο Καρλ φον Λε Σουίρ υπήρξε εξαιρετικά σκληρός απέναντι στον άμαχο πληθυσμό, τον οποίον ο ίδιος αποκαλούσε «γουρουνολαό».
Η αντίληψη της συλλογικής ευθύνης, οι συλλήψεις αθώων για πράξεις που διέπραξαν άλλοι και οι ομαδικές εκτελέσεις ήταν δεδομένη πρακτική των Ναζί, αλλά ο Λε Σουίρ, ήταν ένα βήμα μπροστά.

«Μάχη της Κερπινής»

Στις 16 και στις 17 Οκτωβρίου του 1943 συγκρούεται στην Αχαΐα, το «Ανεξάρτητο Τάγμα Καλαβρύτων» του ΕΛΑΣ με τον 5ο Λόχο του 749ου Συντάγματος της γερμανικής 117 μεραρχίας.

Πρόκειται για την «Μάχη της Κερπινής», αποτέλεσμα της οποίας ήταν η αιχμαλωσία 81 Γερμανών του λόχου Σόμπερ (Schober).
Όταν έγινε γνωστή η σύλληψη των Γερμανών στην Κερπινή, ο Λε Σουίρ λείπει σε άδεια. Ο αντικαταστάτης του στη διοίκηση της Μεραρχίας Μπούρκβεν επιλέγει δυναμική αντίδραση. Προτείνει στον Διοικητή Νότιας Ελλάδος πτέραρχο Χέλμουτ Φέλμυ, τον βομβαρδισμό των Καλαβρύτων. Μετά την άρνηση του Φέλμυ να δώσει την συγκατάθεσή του,ο Μπούρκβεν διατάζει τη σύλληψη περισσότερων από 3.000 ομήρων, 1.500 στην Καλαμάτα, 250 στη Σπάρτη και 1.500 στην Αχαΐα.

Οι 
συλλήψεις αυτές συνιστούν μέτρα αντιποίνων για τη μάχη της Κερπινής, το ίδιο αναφέρει και ο ιστορικός Χέρμαν-ΦρανκΜάγερ. Οι όμηροι μεταφέρθηκαν στην Τρίπολη και η τύχη τους θα κρίνονταν από την έκβαση της αιχμαλωσίας των γερμανών στρατιωτών.
Ανάμεσα στις συλλήψεις αυτές, είναι και των ομήρων από τη Σπάρτη που θα εκτελεσθούν αργότερα στο Μονοδένδρι. Μεταξύ αυτών ήταν τα ποιο γνωστά μέλη της σπαρτιατικής κοινωνίας. Γιατροί, δικηγόροι, φαρμακοποιοί, έμποροι, υπάλληλοι δημοσίων οργανισμών και τα μέλη του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού της πόλης. Το ίδιο συμβαίνει και στις άλλες πόλεις με προφανή στόχο τον εκφοβισμό και την παράλυση του πληθυσμού.
Στο μεταξύ στην Αχαΐα γίνονται διαπραγματεύσεις μεταξύ του ΕΛΑΣ και των Γερμανών για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων, με ενδιάμεσο τον επίσκοπο Καλαβρύτων και Αιγιαλείας μακαριστό Θεόκλητο.
Για τις διαπραγματεύσεις αυτές έχουν γραφεί πολλά, το βέβαιο πάντως είναι ότι έως τις 25 Νοεμβρίου του 1943 δεν έχουν αποδώσει. ΟΛε Σουίρ, που έχει επιστρέψει από την άδεια στις 21 του μηνός, εκδίδει εκείνη την ημέρα τη διαταγή για την εφαρμογή της Επιχείρησης «Καλάβρυτα» (Unternehmen ‘‘Kalavryta’’) με στόχο την εκκαθάριση του Χελμού από τους αντάρτες και την αναζήτηση των γερμανών αιχμαλώτων του Λόχου Σόμπερ. Η επιχείρηση δεν θα ξεκινήσει παρά στις 5 Δεκεμβρίου.

Επιχείρηση «Καλάβρυτα»

Το απόγευμα όμως της 25ης Νοεμβρίου τμήμα του ΕΛΑΣ Λακωνίας που ενεδρεύσει στη θέση «Λογκάκι» στο Μονοδέντρι  στον δρόμο Σπάρτης  Τρίπολης, επιτίθεται σε πομπή γερμανικών στρατιωτικών οχημάτων που κατευθύνονταν από την Τρίπολη προς την Σπάρτη. Σκοτώνεται ένας γερμανός στρατιώτης, ενώ σύμφωνα με άλλες πηγές τέσσερις.
Με αυτή την αφορμή το πρωί της επομένης οΛε Σουίρ, διατάζει την
εκτέλεση 100 ομήρων από τους κρατουμένους στο στρατόπεδο της Τρίπολης, καθώς και όσους θα συναντούσαν στο δρόμο τους τα γερμανικά στρατεύματα.

Οι όμηροι εκτελέστηκαν το μεσημέρι της Παρασκευής 26 Νοεμβρίου 1943 στο ίδιο σημείο που είχε στηθεί η ενέδρα του ΕΛΑΣ.Ήταν 89 Λάκωνες, 11 Αρκάδες και 18 χωρικοί που συνάντησε το εκτελεστικό απόσπασμα καθ’ οδόν προς τον τόπο του μαρτυρίου.Ανάμεσά τους, ο πολύ αγαπητός στη Σπάρτη κλινικάρχης χειρουργός Χρήστος Καρβούνης που είχε σπουδάσει στη Γερμανία.

 

Η εκτέλεση των Γερμανών αιχμαλώτων

 

Οι πυροβολισμοί του αποσπάσματος στο Μονοδένδρι, φαίνεται πως συντάραξαν πολλούς, όχι μόνο στην Αθήνα. Στο ιδιωτικό αρχείο (ΙΑΚ) ανάμεσα στο υλικό για την υπόθεση των Καλαβρύτων, περιλαμβάνεται αντίγραφο διαταγής του επιτελικού γραφείου του ΕΛΑΣ με ημερομηνία 04.12.1943 προς τη φρουρά των αιχμαλώτων στα Μαζέικα, με την οποία διατάσσεται η εκτέλεση των 75 Γερμανών αιχμαλώτων του λόχου Σόμπερ,«μετά την εκτέλεση από την Βέρμαχτ αθώων πολιτών».
Η διατύπωση αναφέρεται προφανώς στην εκτέλεση των 118 έξω από τη Σπάρτη. Στο αρχείο δεν φυλάσσεται η πρωτότυπη διαταγή αλλά αντίγραφο. Την ύπαρξη όμως έγγραφης διαταγής επιβεβαιώνει σε συνέντευξή του το 1998, μέλος της περιφρούρησης των αιχμαλώτων. Σύμφωνα με τη μαρτυρία αυτή, τη διαταγή παρέλαβε ο επικεφαλής της φρουράς, Θεοδωρακόπουλος, ο οποίος αρνήθηκε να την εκτελέσει και την εκτέλεση των αιχμαλώτων, ανέλαβε άλλη ομάδα ανταρτών.
Ο Μάγερ αναφέρει μια διαφορετική εκδοχή επικαλούμενος μαρτυρίες παρόντων που συνέλεξε ο ίδιος. Σύμφωνα με αυτήν, ο Θεοδωρακόπουλος ενημέρωσε τον Μέραρχο του ΕΛΑΣ Δημήτριο Μίχο, ότι πλησίαζαν οι Γερμανοί και εκείνος του είπε να αφήσει τους αιχμαλώτους ελεύθερους.
Ο ίδιος ο Μίχος απέδωσε την ευθύνη στον αξιωματικό που είχε την ευθύνη για τη φύλαξη των αιχμαλώτων και έχασε την ψυχραιμία του λόγω της προσέγγισης στην περιοχή των γερμανικών στρατευμάτων.
Η αλήθεια είναι ότι ο ΕΛΑΣ δεχόταν ήδη μεγάλη πίεση από τους Γερμανούς και είναι χαρακτηριστικό ότι στις 29 Νοεμβρίου βομβαρδίστηκε και το αρχηγείο του ΕΛΑΣ στη Βισωκά Καλαβρύτων.
.
Οι Γερμανοί αιχμάλωτοι εκτελέστηκαν τελικά στις 7 Δεκεμβρίου στην περιοχή του Μαζέρου κοντά στο Μάζι και τα πτώματα ρίχθηκαν σε μια χαράδρα βάθους 100 περίπου μέτρων.
Όταν στις 12 Δεκεμβρίου οι Γερμανοί εντόπισαν τους νεκρούς, οΛε Σουίρ μετέβαλε την αρχική διαταγή και όρισε«τον  τυφεκισμό όλου του ανδρικού πληθυσμού και την πυρπόληση όλων των οικισμών στην περιοχή της επιχείρησης».
Τα υπόλοιπα είναι γνωστά.
Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων της «Επιχείρησης Καλάβρυτα» δεν έχει βεβαιωθεί. Απολογούμενος στη Νυρεμβέργη ο πτέραρχος Φέλμυ, επικαλέστηκε την τελική έκθεση της 117ης Μεραρχίας Καταδρομών και  είπε ότι, στην «Επιχείρηση Καλάβρυτα» εκτελέστηκαν 696 Έλληνες και συνολικά σε ολόκληρη την επαρχία Καλαβρύτων περίπου 800 Έλληνες».  Άλλες πηγές όμως, ανεβάζουν τον αριθμό των θυμάτων στους 1.200.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, η σύλληψη και η ομηρία των Σπαρτιατών που εκτελέστηκαν στο Μονοδένδρι σχετίζεται άμεσα με την αιχμαλωσία των γερμανών στρατιωτών μετά τη μάχη της Κερπινής. Και δεν ήταν οι μόνοι.
Από τις τρεις χιλιάδες των ομήρων που είχαν συλλάβει οι Γερμανοί στην Πελοπόννησο μετά τη μάχη της Κερπινής, 350 εκτελέστηκαν πριν από τη σφαγή των Καλαβρύτωσυμπεριλαμβανομένων των 118. 
Από τους υπολοίπους πολύ λίγοι αφέθηκαν αργότερα ελεύθεροι. Ένας μεγάλος αριθμός εστάλη στην Γερμανία και οι υπόλοιποι στο Χαϊδάρι, όπου εκτελέστηκαν οι περισσότεροι.
Ο πτέραρχος Φέλμυ, ο μόνος που δικάστηκε για τα Καλάβρυτα καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση από την οποία εξέτισε τρία περίπου χρόνια.Ο επικεφαλής της επιχείρησης, ταγματάρχης Εμπερσμπέργκερ, σκοτώθηκε στο ανατολικό μέτωπο.
Ο Καρλ φον Λε Σουίρ, ο άνθρωπος ο οποίος διέταξε αυτές τις σφαγές, ουδέποτε λογοδότησε για τα εγκλήματά του.Απεβίωσε το 1955, αιχμάλωτος των Σοβιετικών

 

Άλλα γεγονότα ..

 

Αλμανάκ

 

1703: Το Λονδίνο πλήττεται από καταστροφική πλημμύρα. Ο Τάμεσης υπερχειλίζει και 8.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους.

1812: Ξεκινά στη Ρωσία η μάχη της Μπερεζίνα, που θα διαρκέσει έως τις 29 Νοεμβρίου και θα καταλήξει σε πανωλεθρία των γάλλων εισβολέων του Ναπολέοντα.

1826: Ο γάλλος συνταγματάρχης Φαβιέρος απελευθερώνει την Αθήνα.

1850: Με ψήφισμά της η Βουλή των Αντιπροσώπων των Ιονίων Νήσων, διερμηνεύοντας τη βούληση του Λαού, ζητά την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα.

1862: Ο Τσαρλς Λούντβιγκ Ντόντσον, γνωστός με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ, στέλνει ως δώρο Χριστουγέννων στη 10χρονη Άλις Λίντελ ένα χειρόγραφό του με τον τίτλο «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων».

1885: Για πρώτη φορά φωτογραφίζεται μετεωρίτης.

1922: Ο βρετανός αρχαιολόγος Χάουαρντ Κάρτερ εισέρχεται στον τάφο του Τουταγχαμών στην Αίγυπτο.

1925: Ο δικτάτορας Θεόδωρος Πάγκαλος, μέσα από δίκη σκοπιμότητας, εκτελεί με απαγχονισμό, παρουσία πλήθους θεατών, τους καταχραστές του Δημοσίου, αντισυνταγματάρχες Διονύσιο Δρακάτο και Γεώργιο Ζαριφόπουλο.

 

1928: Συστήνονται στην Ελλάδα ειδικά δικαστήρια για ανηλίκους.

1940: Η ναζιστική Γερμανία αρχίζει την κατασκευή τείχους γύρω από το εβραϊκό γκέτο στη Βαρσοβία, με σκοπό να εγκλωβιστούν σ’ αυτό 400.000 κάτοικοι.

1941: Ο Λίβανος κηρύσσει την ανεξαρτησία του, μετά από 20χρονη γαλλική κατοχή.

1941: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ καθιερώνει την τέταρτη Πέμπτη του Νοεμβρίου ως «Ημέρα των Ευχαριστιών» στις ΗΠΑ.

1942: Κάνει πρεμιέρα στους κινηματογράφους η ταινία – θρύλος του Μάικλ Κέρτιζ «Καζαμπλάνκα», με πρωταγωνιστές τους Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και Ίνγκριντ Μπέργκμαν

1943: Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος: Τα γερμανικά στρατεύματα εκτελούν στο Μονοδένδρι Λακωνίας 118 έλληνες ομήρους. Μεταξύ των εκτελεσθέντων είναι και ο ιατρός Χρήστος Καρβούνης, ο οποίος δε δέχθηκε να φύγει, όπως του πρότειναν οι Γερμανοί (είχε σπουδάσει στην Γερμανία), αλλά τοποθετήθηκε μόνος του μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

1944: Ο Χάινριχ Χίμλερ διατάζει την καταστροφή των κρεματορίων στο Άουσβιτς και το Μπίρκεναου, όπου έχασαν τη ζωή τους χιλιάδες Εβραίοι.

1949: Η Ινδία ανακηρύσσεται σε αυτόνομη και κυρίαρχη δημοκρατική χώρα με νέο Σύνταγμα.

1956: Ο επικοντιστής Γιώργος Ρουμπάνης κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μελβούρνης, με επίδοση 4,50 μ.

 

1955: Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης κηρύσσει την Κύπρο η Μεγάλη Βρετανία, λόγω της δράσης της ΕΟΚΑ.

1963: Ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου ανακοινώνει την εφαρμογή του μέτρου της Δωρεάν Παιδείας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.



1979
: Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή δέχεται ξανά στους κόλπους της την Κίνα, έπειτα από απουσία 21 ετών.

1979: Στη Βενεζουέλα, εντοπίζεται κοίτασμα πετρελαίου ανάλογο με τα συνολικά αποθέματα των χωρών-μελών του ΟΠΕΚ.

1983: Ράβδοι χρυσού, αξίας 40 εκατομμυρίων δολαρίων, κάνουν φτερά από το αεροδρόμιο Χίθροου του Λονδίνου.



1985
: Η τρομοκρατική οργάνωση «17 Ν», σε αντίποινα για τη δολοφονία του 15χρονου Μιχάλη Καλτεζά από τον αστυνομικό Mελίστα, επιτίθεται με βόμβα σε κλούβα των ΜΑΤ κοντά στο Χίλτον, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο αστυφύλακας Ιωάννης Γεωργακόπουλος και να τραυματιστούν δεκατέσσερις άνθρωποι.

1993: Εκτός νόμου κηρύσσονται το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) κι άλλες 35 κουρδικές ή φιλοκουρδικές οργανώσεις στη Γερμανία.

1995: Στη Γεωργία, πρόεδρος ορκίζεται ο Έντβαρντ Σεβαρντνάντζε, ο οποίος κέρδισε τις εκλογές με ποσοστό 75%.

1998: Ο Τόνι Μπλερ γίνεται ο πρώτος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου που απευθύνεται στην κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας.

1999:Ο Πύρρος Δήμας κατακτά το χρυσό μετάλλιο στο αρασέ με 182,5 κιλά, κάνοντας παγκόσμιο ρεκόρ, το χάλκινο στο ζετέ και το αργυρό στο σύνολο με 387,5 κιλά στην κατηγορία των 85 κιλών του παγκοσμίου πρωταθλήματος άρσης βαρών, που διεξάγεται στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Στην ίδια κατηγορία, ο Χρήστος Σπύρου κατακτά αργυρό μετάλλιο στο ζετέ.

2005: Ένας αστυνομικός πεθαίνει από ανακοπή καρδιάς, όταν δέχεται χτύπημα από πέτρα, κατά τη διάρκεια επεισοδίων που σημειώνονται πριν και μετά τον αγώνα της ΑΕ Λεμεσού με τον ΑΠΟΕΛ (1-1) στο Τσίρειο Στάδιο για το Παγκύπριο Πρωτάθλημα. Τραυματίζονται άλλοι 16 αστυνομικοί και 11 πολίτες.

 

2008: Σε 185 ανέρχεται ο αριθμός των νεκρών και 370 των τραυματιών από τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη. Σημειώνεται τριπλή βομβιστική επίθεση σε πολυσύχναστα σημεία της ινδικής μεγαλούπολης.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1607 –  Ιερωμένος και ιδρυτής του ομώνυμου ονομαστού αμερικανικού πανεπιστημίου, Τζον Χάρβαρντ

 

1857 – Ελβετός γλωσσολόγος και ιδρυτής της σημειολογίας, Φερντινάντ Ντε Σωσσύρ

1876 – Αμερικανός μηχανικός, εφευρέτης του κλιματισμού, Γουίλις Χάβιλαντ Κάριερ

1909 – Γαλλορουμάνος θεατρικός συγγραφέας, εισηγητής του Θεάτρου του Παραλόγου, Ευγένιος Ιονέσκο («Η Φαλακρή Τραγουδίστρια»)

 

1927 – Σκηνοθέτης, σεναριογράφος και συγγραφέας, Νίκος Φώσκολος

1938 – Αμερικανίδα τραγουδίστρια, Τίνα Τάρνερ.

1986 – Κωνσταντίνος Φιλιππίδης, έλληνας αθλητής του στίβου, πρωταθλητής στο άλμα επί κοντώ.

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1504 – Η βασίλισσα της Ισπανίας, Ισαβέλλα

1956 – Τόμι Ντόρσεϊ, αμερικανός διευθυντής ορχήστρας, τρομπονίστας και συνθέτης της χρυσής εποχής της τζαζ. (Γεν. 10/11/1905)

1957 – Ανώτατος αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, πολιτικός και πρωθυπουργός, Πέτρος Βούλγαρης.

2012 – Τζόζεφ Μάρεϊ, αμερικανός πλαστικός χειρουργός. Τιμήθηκε με Νόμπελ Ιατρικής το 1990 για την πρώτη επιτυχημένη μεταμόσχευση νεφρού από ζώντα δότη (23 Δεκεμβρίου 1954)

 

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close