ΙΣΤΟΡΙΑ

1 Νοεμβρίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο – Ο τρομερός σεισμός της Λισαβόνας

1755: Ισοπεδώνεται η Λισαβόνα από τρομερό σεισμό. Ακολουθούν πελώρια παλιρροϊκά κύματα και πυρκαγιές. Οι νεκροί ξεπερνούν τους 100.000, αριθμός που αντιστοιχεί στο μισό πληθυσμό της πορτογαλικής πρωτεύουσας.


 

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο)


 

Στις 9:20 το πρωί της 1ης Νοεμβρίου 1755, ανήμερα της εορτής των Αγίων Πάντων για τους καθολικούς, η Λισαβόνα συγκλονίζεται από την οργή του Εγκέλαδου. Ακολουθούν τσουνάμι και φωτιές, που σχεδόν ισοπεδώνουν το καμάρι της αποικιακής Πορτογαλίας.

Οι σεισμολόγοι στις μέρες μας υπολόγισαν ότι το μέγεθος του σεισμού ήταν 9 βαθμοί της κλίμακας Ρίχτερ. Πάνω από 100.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, αριθμός που αντιστοιχεί στο μισό του πληθυσμού της πόλης και στο ένα τρίτο του πληθυσμού της Πορτογαλίας εκείνη την εποχή.

Ο σεισμός κράτησε από τρεισήμισι έως έξι λεπτά και προκάλεσε μεγάλα ρήγματα μέσα στην πόλη, ορισμένα από τα οποία είχαν πλάτος πέντε μέτρων. Σπουδαία οικοδομήματα της πόλης κατέρρευσαν σαν τραπουλόχαρτα: Το Παλάτι του βασιλιά Ζοζέφ Α’, η ολοκαίνουργια Όπερα και το Βασιλικό Νοσοκομείο των Αγίων Πάντων, το μεγαλύτερο δημόσιο νοσοκομείο της Ευρώπης.

Η κατάσταση στη Λισαβόνα μετά τον καταστροφικό σεισμό ήταν απερίγραπτη. Ένας άνδρας στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων και ανέλαβε να βάλει τάξη στο χάος, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάο Ντε Μέλο, που σώθηκε την τελευταία στιγμή.

«Θάψτε τους νεκρούς και ταΐστε τους ζωντανούς» ήταν η διαταγή που έδωσε στους υπαλλήλους του. Για να αποτρέψει τις λεηλασίες στην κατεστραμμένη πόλη, δεν δίστασε να διατάξει την εκτέλεση 34 ατόμων επειδή παράκουσαν τις εντολές του στρατού, που είχε αναλάβει να εμπεδώσει την τάξη.

Σχεδόν αμέσως, άρχισε το έργο της αποκατάστασης και της ανοικοδόμησης της Λισαβόνας. Βοηθούσης και της ανθηρής οικονομικής κατάστασης της χώρας, προσελήφθησαν αρχιτέκτονες, μηχανικοί και χιλιάδες οικοδόμοι. Μέσα σ’ ένα χρόνο τα ερείπια είχαν εκκαθαρισθεί και τα πρώτα σχέδια είχαν εκπονηθεί.

Μεγάλες πλατείες και φαρδιές λεωφόροι ήταν το σήμα – κατατεθέν της Νέας Λισαβόνας. Κάποιος ρώτησε τότε τον πρωθυπουργό για την αναγκαιότητα των μεγάλων δρόμων. Ο Ντε Μέλο προφητικά απάντησε: «Μια μέρα θα είναι πολύ μικροί!». Η χαοτικές συνθήκες κυκλοφορία στη σύγχρονη Λισαβόνα απλά πιστοποιούν τη διορατικότητα του ανδρός.

Ο Σεμπαστιάο Ντε Μέλο, εκτός των πολιτικών του ικανοτήτων, θεωρείται και ο πρόδρομος της επιστήμης της σεισμολογίας. Με δική του εντολή και καθοδήγηση συγκεντρώθηκε πολύτιμο υλικό από τις υπηρεσίες του για τις συνθήκες της σεισμικής δόνησης, το οποίο αξιοποιήθηκε δεόντως από τους επιστήμονες και τους σύγχρονους σεισμολόγους, προκειμένου να αποκαλύψουν τα μυστικά του καταστροφικού σεισμού.

Ο Ντε Μέλο ζήτησε και πέτυχε να κατασκευαστούν τα πρώτα αντισεισμικά οικοδομήματα, ενώ οι υπηρεσίες δημιούργησαν τον πρώτο προσομοιωτή σεισμού. Ήταν ξύλινα σπιτάκια, η σεισμική αντοχή των οποίων δοκιμαζόταν με τις μικροδονήσεις που δημιουργούσαν στρατιώτες, οι οποίοι βημάτιζαν γύρω απ’ αυτά.

Ο σεισμός έχει τεράστιο αντίκτυπο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι θεολόγοι της εποχής, σε προφανή αμηχανία, δεν μπορούσαν να εξηγήσουν πώς η οργή του Θεού ξέσπασε σε μια πόλη πιστών καθολικών με αναρίθμητες εκκλησίες που κατέρρευσαν στη στιγμή, τη μέρα μιας μεγάλης θρησκευτικής εορτής.

Φιλόσοφοι του Διαφωτισμού, όπως ο Ιμάνουελ Καντ, προσπάθησαν να διατυπώσουν με λογικά επιχειρήματα τη δική τους θεωρία για το φαινόμενο, ενώ ο Βολτέρος αφιέρωσε ένα ποίημά του στη Λισαβόνα που χάθηκε («Poeme sur la desastre de Lisbonne»).

Ο Καντ μελέτησε με ζήλο ό,τι γράφτηκε στην εποχή του για το σεισμό και έδωσε τη δική του εξήγηση για τις αιτίες που τον προκάλεσαν. Οι σεισμοί, σύμφωνα με τον μεγάλο γερμανό φιλόσοφο, προκαλούνται από μεγάλες μετακινούμενες υπόγειες σπηλιές, που είναι γεμάτες με θερμά αέρια. Αν και η θεωρία του δεν άντεξε επιστημονικά βάσανο, εν τούτοις αποδείχθηκε χρήσιμη, καθώς ήταν μια από τις πρώτες συστηματικές προσπάθειες να εξηγηθούν οι σεισμοί με όρους επιστημονικούς και όχι μεταφυσικούς.

Ο καταστροφικός σεισμός της Λισαβόνας εξακολουθεί και σήμερα να απασχολεί τους σεισμολόγους, ενώ μένει βαθειά χαραγμένος στη συλλογική μνήμη των Πορτογάλων

 


 

ΑΛΛΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ:

Αλμανάκ

 

451 μ.Χ…. Ολοκληρώνεται η Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνας. Καθορίζει το ορθόδοξο δόγμα σχετικά με τις δύο φύσεις του Χριστού και καταδικάζει το Μονοφυσιτισμό.

1512…. Εκτίθεται για πρώτη φορά στο κοινό η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα, που έχει φιλοτεχνηθεί από τον Μιχαήλ Άγγελο.

1520…. Ο Πορτογάλος θαλασσοπόρος Φερδινάνδος Μαγγελάνος περνάει για πρώτη φορά από το πέρασμα που συνδέει τον Ειρηνικό Ωκεανό με τον Ατλαντικό, που θα ονομαστεί αργότερα Στενό του Μαγγελάνου.

1530…. Από πλημμύρες στην Ολλανδία, χάνουν τη ζωή τους περίπου 400.000 άτομα.

1604…. Παρουσιάζεται για πρώτη φορά ενώπιον κοινού του Λονδίνου η τραγωδία του Σαίξπηρ “Οθέλλος”.

1755…. Ισοπεδώνεται η Λισαβόνα από σφοδρό σεισμό μεγέθους 8,7 της κλίμακας Ρίχτερ. Ακολουθούν πελώρια παλιρροϊκά κύματα και πυρκαγιές. Οι νεκροί ξεπερνούν τους 100.000, αριθμός που αντιστοιχεί στο μισό πληθυσμό της πορτογαλικής πρωτεύουσας.

1800…. Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζον Άνταμς και η σύζυγός του Αμπιγκέιλ γίνονται οι πρώτοι ένοικοι του Λευκού Οίκου.

…. Την ίδια μέρα, οι αντιπρόσωποι της Γερουσίας των Νησιών του Ιονίου, Αντώνιος-Μαρία Καποδίστριας και Νικόλαος Σίγουρος, γίνονται δεκτοί στη Κωνσταντινούπολη και παραλαμβάνουν από το Μέγα Βεζίρη το Σύνταγμα, το οποίο αναγνωρίζει την αυτονομία της Επτανήσου. Τη σημαία του νέου κράτους ευλογεί ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε μεγαλόπρεπη τελετή στο Πατριαρχείο.

1834…. Γίνεται η πρώτη γραπτή αναφορά στο πόκερ, που περιγράφεται ως παιχνίδι και παίζεται στα ποταμόπλοια του Μισισιπή για να περάσει η ώρα.

1843…. Ο Όθων συγκαλεί Εθνοσυνέλευση για την κατάρτιση Συντάγματος, ως απόρροια του κινήματος της 3ης Σεπτεμβρίου.

1870…. Το Γραφείο Μετεωρολογίας των ΗΠΑ, που αργότερα θα μετονομαστεί σε Εθνική Υπηρεσία Μετεωρολογίας, κάνει την πρώτη του μετεωρολογική πρόβλεψη.

1879…. Πατεντάρεται από τον Τόμας Έντισον η ηλεκτρική λάμπα.

1884….Υιοθετείται σε όλο τον κόσμο ο Μέσος Χρόνος Γκρίνουιτς (GMT) στη διάρκεια του Διεθνούς Συνεδρίου για τους Μεσημβρινούς στην Ουάσινγκτον.

1894…. Στη Ρωσία, ανεβαίνει στο θρόνο ο τσάρος Νικόλαος Β’, ο τελευταίος των Ρομανόφ, μετά το θάνατο του πατέρα του, Τσάρου Αλέξανδρου Γ’.

1897…. Μία ομάδα μαθητών από το λύκειο Ντ’ Αντζέλιο του Τορίνο ιδρύει μία ομάδα ποδοσφαίρου, την οποία ονομάζει Γιουβέντους.

1912…. Η Ελλάδα καταλαμβάνει τη Σαμοθράκη.

1 Νοεμβρίου 1920…. Θρίαμβος των αντιβενιζελικών κομμάτων στις ελληνικές εκλογές. Ο Βενιζέλος δεν εκλέγεται ούτε ο ίδιος βουλευτής και αναχωρεί για το εξωτερικό.

…. Την ίδια μέρα, πρόεδρος των ΗΠΑ εκλέγεται ο Ρεπουμπλικάνος, Ουόρεν Χάρντινγκ, την ημέρα των 55ων γενεθλίων του.

1922…. Το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: Με απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης στην Αγκυρα καταργείται το καθεστώς της μοναρχίας. Στις 17 Νοεμβρίου θα εκθρονιστεί επίσημα ο τελευταίος Σουλτάνος, Μεχμέτ ΣΤ’.

1936…. Ο Ιταλός πρωθυπουργός Μπενίτο Μουσολίνι ανακοινώνει την υπογραφή συμφώνου με το Ράιχ, με το όνομα “Άξονας Βερολίνου-Ρώμης”, και καλεί τη Βρετανία και τη Γαλλία να πράξουν το ίδιο.

1937…. Ιδρύεται ο ΟΕΔΒ (Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων).

1939…. Ένα κουνέλι είναι το πρώτο ζώο, που συλλαμβάνεται με τεχνητή γονιμοποίηση στις ΗΠΑ.

1940…. Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος: Ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος, προσπαθώντας να ανακαταλάβει ύψωμα, πίπτει επί του πεδίου της μάχης. Είναι ο πρώτος νεκρός έλληνας αξιωματικός του ελληνοϊταλικού πολέμου.

…. Την ίδια μέρα, ανακαλύπτεται το προϊστορικό σπήλαιο του Λασκό, στη Γαλλία.

1945…. Ορκίζεται κυβέρνηση στην Ελλάδα, με πρωθυπουργό τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο.

1948…. Εκλέγεται Οικουμενικός Πατριάρχης ο Αθηναγόρας.

1950…. Παραιτείται η κυβέρνηση Σοφοκλή Βενιζέλου, εξαιτίας οικονομικού σκανδάλου (κατάχρηση 7,5 δισ. δρχ. στον ΟΛΠ).

1962…. Η ΕΣΣΔ εκτοξεύει πύραυλο στον Άρη.

1963…. Στο Νότιο Βιετνάμ, μετά από πραξικόπημα, που διαρκεί δυο ημέρες, η κυβέρνηση του Νγκο Ντιν Ντίεμ καταρρέει και ο ίδιος εκτελείται. Η νέα κυβέρνηση αναγνωρίζεται αμέσως από ΗΠΑ και Βρετανία.

…. Την ίδια μέρα, εγκαινιάζεται στο Πουέρτο Ρίκο το Αστεροσκοπείο του Αρεσίμπο, με το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο που έχει κατασκευαστεί ποτέ.

1974…. Εγκρίνεται από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το ψήφισμα για το Κυπριακό. Ζητά την επιστροφή των προσφύγων και την διασφάλιση του βασικού δικαιώματος της Κυπριακής Δημοκρατίας για ανεξαρτησία, κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα.

…. Την ίδια μέρα η Ολομέλεια Εφετών Αθηνών αποφασίζει με ψήφους 86 έναντι 2 την άσκηση ποινικής δίωξης για εσχάτη προδοσία και στάση κατά των πρωταιτίων του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967, ύστερα από μήνυση του δικηγόρου Αθηνών Αλέξανδρου Λυκουρέζου.

1981…. Η Αντίγκουα και τα Μπαρμπέιντος ανεξαρτητοποιούνται από τη Βρετανία.

1984…. Στην Ινδία, μετά τη δολοφονία της Ίντιρα Γκάντι, νέος πρωθυπουργός ορκίζεται ο γιος της Ρατζίβ, σε ηλικία 48 ετών.

1988…. Τρίτη δίωξη κατά του προέδρου του Ολυμπιακού, Γιώργου Κοσκωτά, για πλαστογραφία. Επικυρώνεται η απαγόρευση εξόδου του από τη χώρα.

1990…. Εγκαινιάζεται η τηλεοπτική σύνδεση Ελλάδας-Κύπρου (ΡΙΚ).

1993…. Αρχίζει να ισχύει η συνθήκη του Μάαστριχτ. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα μετονομάζεται σε ΕΕ (Ευρωπαϊκή Ένωση). Τα κράτη – μέλη που την αποτελούν ανέρχονται στα 12.

1998…. Ιδρύεται το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

2002…. Το Κοινοβούλιο της ΠΓΔΜ εγκρίνει το διορισμό του Μπράνκο Τσερβένκοφσκι στην πρωθυπουργία, με 72-28.

2003…. Ο Ζαν Κλοντ Τρισέ από τη Γαλλία αναλαμβάνει πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

2006…. Την άρση της ασυλίας του ανεξάρτητου βουλευτή Πέτρου Μαντούβαλου αποφασίζει η Βουλή. Κατηγορείται για συμμετοχή στο παραδικαστικό κύκλωμα.

Γεννήσεις στη 1 Νοεμβρίου

846 Λουδοβίκος ο Τραυλός, βασιλιάς της Δυτικής Φραγκίας
1549 Άννα της Αυστρίας, βασίλισσα της Ισπανίας
1636 Νικολά Μπουαλώ, Γάλλος ποιητής και κριτικός
1661 Λουδοβίκος, Μέγας Δελφίνος, Γάλλος πρίγκιπας
1880 Άλφρεντ Βέγκενερ, Γερμανός γεωλόγος, μετεωρολόγος
1881 Περικλής Ιωαννίδης, Έλληνας αντιναύαρχος
1889 Φίλιπ Νόελ
1911 Ανρί Τρουαγιά, Γάλλος συγγραφέας και ιστορικός
1923 Βικτόρια ντελς Άνχελς, Ισπανίδα υψίφωνος
1924 Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, Τούρκος πολιτικός
1944 Μπόμπι Χίναν, Αμερικανός μάνατζερ παλαιστών και σχολιαστής
1944 Όσκαρ Τεμαρού, πρόεδρος της Γαλλικής Πολυνησίας
1948 Αμάνι Αμπέιντ Καρούμε, πρόεδρος της Ζανζιβάρης
1954 Κλάους Ερνστ, Γερμανός πολιτικός
1963 Ρικ Άλεν, Άγγλος ντράμερ (Def Leppard)
1972 Τόνι Κολέτ, Αυστραλή ηθοποιός
1978 Τάιλερ Ρεκς, Αμερικανός παλαιστής

Θάνατοι στη 1 Νοεμβρίου

955 Ερρίκος Α’, δούκας της Βαυαρίας
962 Βαλδουίνος Γ’, κόμης της Φλάνδρας
1399 Ιωάννης Ε’, δούκας της Βρετάνης
1546 Τζούλιο Ρομάνο, Ιταλός ζωγράφος
1700 Κάρολος Β’, βασιλιάς της Ισπανίας
1894 Αλέξανδρος Γ’, τσάρος της Ρωσίας
1903 Τέοντορ Mόμσεν, Γερμανός πολιτικός, λόγιος και ιστορικός
1907 Αλφρέ Ζαρρύ, Γάλλος συγγραφέας
1911 Κωνσταντίνος Χρηστομάνος, Έλληνας συγγραφέας και σκηνοθέτης
1916 Διονύσιος Στεφάνου, Έλληνας πολιτικός
1940 Αλέξανδρος Διάκος, Έλληνας στρατιωτικός
1956 Πιέτρο Μπαντόλιο, Ιταλός στρατιωτικός και πολιτικός
1963 Έλσα Μάξγουελ, Αμερικανίδα δημοσιογράφος
1968 Γεώργιος Παπανδρέου, Έλληνας πολιτικός
1972 Έζρα Πάουντ, Αμερικανός ποιητής
1987 Βάσω Δεβετζή, Ελληνίδα πιανίστρια
1993 Ιωάννης Γεωργάκης, Έλληνας νομικός και πολιτικός
1999 Θίοντορ Χωλ, Αμερικανός φυσικός και κατάσκοπος
2000 Στήβεν Ράνσιμαν, Άγγλος ιστορικός
2001 Ιωάννης Ρωμανίδης, Έλληνας θεολόγος
2006 Γουίλιαμ Στάιρον, Αμερικανός συγγραφέας
2007 Πολ Τίμπετς, Αμερικανός στρατιωτικός
2008 Ίμα Σουμάκ, Περουβιανή υψίφωνος

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close