ΙΣΤΟΡΙΑ

21 Αυγούστου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο-1926: Το Κίνημα Κονδύλη

1926…. Εκδηλώνεται το κίνημα Κονδύλη και ανατρέπεται ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος.

(Στο τέλος του άρθρου & τα υπόλοιπα γεγονότα σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο)

Το Κίνημα Γεωργίου Κονδύλη της 22ης Αυγούστου 1926 ήταν η καθοριστική ενέργεια που οδήγησε στην ανατροπή της δικτατορίας του Θεόδωρου Πάγκαλου. Ηγέτης του κινήματος ήταν ο επικεφαλής των “Δημοκρατικών Ταγμάτων[1] Γεώργιος Κονδύλης ο οποίος αιφνιδίασε τον δικτάτορα που παραθέριζε στις Σπέτσες. Αποτέλεσμα του κινήματος υπήρξε η επαναφορά του δημοκρατικού πολιτεύματος και η φυλάκιση του στρατηγού Παγκάλου επί διετία.

 

Προϊστορία και εκδήλωση του κινήματος

Το καλοκαίρι του 1925 η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου ταλανιζόταν από προβλήματα και διαφωνίες που είχαν οδηγήσει τη χώρα σε πολιτική αστάθεια.[2] Το γεγονός αυτό εκμεταλλεύθηκε ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος, παλαιός πρόμαχος της Δημοκρατίας[3] και την ανέτρεψε με στρατιωτικό κίνημα.

Ακολούθως, διεκήρυξε την απόφασή του να εγκαθιδρύσει μονοκομματικό κράτος, επεξεργάσθηκε νέο Σύνταγμα[4] το οποίο επέβαλε στη Βουλή, την οποία εν συνεχεία διέλυσε. Οι διάφορες αλλοπρόσαλλες δηλώσεις και ενέργειές του (ενώ προκήρυξε εκλογές για τις 7 Μαρτίου, στις 4 Ιανουαρίου του 1926 κήρυξε, επίσημα, δικτατορία) όμως, όπως και οι απηνείς διώξεις αντιφρονούντων προκάλεσαν γενική δυσαρέσκεια με συνέπεια να εκδηλωθούν αντιδράσεις κατά του καθεστώτος του. Ο Γεώργιος Κονδύλης επιχείρησε να τον ανατρέψει στις αρχές Φεβρουαρίου του 1926, αλλά απέτυχε κατόπιν προδοσίας και εκτοπίσθηκε στη Σαντορίνη.

Μετά την παραίτηση του Παύλου Κουντουριώτη από την προεδρία της δημοκρατίας (19 Μαρτίου 1926) ο Πάγκαλος προχώρησε σε προκήρυξη προεδρικών εκλογών με μοναδικό υποψήφιο τον ίδιο. Ο Κονδύλης, έξυπνα, ανακοίνωσε τότε την υποστήριξή του στο πρόσωπο του δικτάτορα και πέτυχε έτσι την αποφυλάκισή του. Τελικά, με τη συνεργασία και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματικών (Κατσώτας, Κοκκαλάς κ.α.) εξαπέλυσε το κίνημά του στις 22 Αυγούστου του 1926 με κατάληψη του Υπουργείου Στρατιωτικών και του Φρουραρχείου Αθηνών.

Μέσα σε λίγες ώρες το κίνημα επικράτησε πλήρως και ο Κονδύλης μετατράπηκε σε κύριο της κατάστασης. Μετά τον αρχικό αιφνιδιασμό του, ο Πάγκαλος προσπάθησε να αντιδράσει με κινητοποίηση πιστών του δυνάμεων του στρατού ξηράς, η διοίκηση των οποίων όμως είχε προσχωρήσει ήδη στους κινηματίες.

Τέσσερις μέρες μετά την έκρηξη του κινήματος, στις 26 Αυγούστου 1926, ο Κονδύλης σχημάτισε κυβέρνηση[5], ενώ στις 9 Σεπτεμβρίου του 1926 αντιμετώπισε με εξίσου επιτυχημένο τρόπο ένα πραξικόπημα που επιχείρησαν οι φιλικά προσκείμενοι στον Θεόδωρο Πάγκαλο αξιωματικοί Βασίλειος Ντερτιλής και Ναπολέων Ζέρβας, που προηγουμένως τον είχαν στηρίξει στην ανατροπή του δικτάτορα.

Όταν ο Πάγκαλος αντιλήφθηκε πως κάθε αντίσταση ήταν πλέον μάταια, επιχείρησε να διαφύγει επιβαίνοντας στο τορπιλοβόλο «Πέργαμος», όμως δυνάμεις των κινηματιών έπλευσαν πίσω του και πέτυχαν να τον συλλάβουν κοντά στα Κύθηρα. Αμέσως οδηγήθηκε στις φυλακές του Ιντζεντίν[6] της Κρήτης, όπου και παρέμεινε έγκλειστος για τα επόμενα δυο χρόνια. Η αυλαία του κινήματος του Γ. Κονδύλη έπεσε στις 7 Νοεμβρίου1926, με τη διενέργεια ελεύθερων εκλογών[7], με το σύστημα της απλής αναλογικής.

Συμβολισμός του κινήματος

 

Το στρατιωτικό κίνημα της 22ης Αυγούστου του 1926 αποτέλεσε τον προτελευταίο κρίκο μιας σειράς επιτυχών κινημάτων τα οποία εκτελέσθηκαν στη χώρα μας κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, που όμως δεν απέβλεπαν, ούτε κατέληξαν στην επιβολή μονίμου καθεστώτος. Ήταν μια στρατιωτική ενέργεια, που αποσκοπούσε όπως και οι προηγούμενες οι οποίες είχαν εκδηλωθεί στα 1909[8], 1916[9], 1922, στην επίτευξη ομαλής πολιτικής ζωής και όχι σε ανατροπή των υφιστάμενων πολιτικών και πολιτειακών δομών και δικτατορία.

Ακόμη και το κίνημα του Θεόδωρου Πάγκαλου, το οποίο στην πορεία του χαρακτηρίστηκε ως “οπερετικό” είχε ξεκινήσει με τον ίδιο σκοπό. Το συγκεκριμένο αυτό χαρακτήρα μάλιστα, δεν αποποιήθηκαν ούτε τα δυο (αποτυχημένα) στρατιωτικά κινήματα που ακολούθησαν στην Ελλάδα, τα έτη 1933[10] και 1935[11], από τους Ελευθέριο Βενιζέλο και Νικόλαο Πλαστήρα αντίστοιχα, αλλά και εκείνο της 10ης Οκτωβρίου 1935 έως ότου επιβληθεί μια πραγματική δικτατορία[12], από τον Ιωάννη Μεταξά, στις 4 Αυγούστου του 1936.

Άλλα γεγονότα ..

705…. Εκθρόνιση του αυτοκράτορα Τιβέριου Γ’ από τον Ιουστινιανό Β’.

1703…. Ανατρέπεται από το στρατό ο Σουλτάνος Μουσταφά Β΄ της Τουρκίας.

1772…. Ολοκληρώνεται το πραξικόπημα του Γουσταύου Γ΄ της Σουηδίας με την υιοθέτηση νέου Συντάγματος (τερματίζεται έπειτα από 50 χρόνια ο κοινοβουλευτισμός – ο ίδιος γίνεται φωτισμένος δεσπότης).

1821…. Άλωση της Ακρόπολης των Αθηνών από τον Οδυσσέα Ανδρούτσο.

1866…. Σε γενική συνέλευση των Κρητών στα Σφακιά αποφασίζεται η ένωση της Μεγαλονήσου με την Ελλάδα. Αρχίζει η Κρητική Επανάσταση, που θα διαρκέσει έως το 1869, χωρίς επιτυχία.

Μόνα Λίζα, 21 Αυγούστου

1911…. Ένας Ιταλός σερβιτόρος αφαιρεί από το μουσείο του Λούβρου τον διάσημο πίνακα «Μόνα Λίζα» του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Θα βρεθεί δύο χρόνια αργότερα.

Θεόδωρος Πάγκαλος, 21 Αυγούστου
Ο Θ. Πάγκαλος κατά τη σύλληψή του μετά το Κίνημα Κονδύλη

1926…. Εκδηλώνεται το κίνημα Κονδύλη και ανατρέπεται ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος.

1930…. Η «Παναμέρικαν», που προέκυψε από τη συγχώνευση δύο εταιριών, γίνεται η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία στον κόσμο.

1932…. Λήγει στη Βενετία το Α’ Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ, το οποίο λειτουργεί ταυτόχρονα και ως έκθεση τέχνης.

1941…. Οι Σοβιετικοί ανατινάζουν τον υδατοφράκτη στο Δνείπερο, για να σταματήσουν τη γερμανική προέλαση.

1950…. Σχηματίζεται κυβέρνηση υπό τον Σοφοκλή Βενιζέλο.

1954…. Ξεκινά το 5ο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Αθλητισμού (ΕΠΑ) στη Βέρνη. Οι Σοβιετικοί επικρατούν ολοκληρωτικά στους άνδρες και στις γυναίκες.

1959…. Η Χαβάη γίνεται η 50η πολιτεία των ΗΠΑ.

1960…. Ιδρύεται στην Ελλάδα βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, παραγωγής 250.000 τόνων.

1967…. Συλλαμβάνεται ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης.

1969…. Στην Πράγα, τα τανκς εισβάλλουν κατά τη διάρκεια συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας για την πρώτη επέτειο της σοβιετικής εισβολής και τον τερματισμό της «Άνοιξης της Πράγας».

1970…. Ιδρύεται ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδας (Ο.Σ.Ε.) καταργουμένων των ΣΕΚ και ΣΠΑΠ.

1975…. Οι ΗΠΑ αίρουν τη 12ετή απαγόρευση εξαγωγής προϊόντων στην Κούβα.

1979…. Στη Νικαράγουα, η κυβέρνηση των Σαντινίστας καταργεί την ποινή του θανάτου. Παράλληλα επαναφέρει σε ισχύ τους νόμους υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

1982…. Στο Λίβανο, αρχίζει η αποχώρηση των μαχητών της ΟΑΠ (Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης), που παρέμειναν αποκλεισμένοι στη Δυτική Βηρυτό από τον ισραηλινό στρατό εδώ και δύο μήνες. Οι μαχητές μεταφέρονται σε διάφορες αραβικές χώρες, υπό την επιτήρηση διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης.

1984…. Η Άννα Βερούλη βρίσκεται ντοπαρισμένη μετά τα προκριματικά του ακοντισμού στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες.

1986…. Τοξικά αέρια που εκλύονται από την ηφαιστειακή λίμνη Νίος, στο Καμερούν, σκοτώνουν πάνω από 1.700 άτομα.

1991…. Η Λετονία ανεξαρτητοποιείται από τη Σοβιετική Ένωση.

Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, 21 Αυγούστου
Μιχαήλ Γκορμπατσόφ

1991…. Ο σοβιετικός ηγέτης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ δηλώνει ότι επανέκτησε τον πλήρη έλεγχο μετά από πραξικόπημα 60 ωρών, που εκδηλώθηκε από κομμουνιστές σκληροπυρηνικούς και το οποίο κατέρρευσε μετά την έντονη λαϊκή αντίδραση.

1992…. Στην Ουκρανία, σημειώνεται έκρηξη σε ανθρακωρυχείο όπου 17 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους.

1993…. Τουλάχιστον 1.000 είναι οι νεκροί και 120 εκατομμύρια οι πλημμυροπαθείς τους τρεις τελευταίους μήνες στην Κίνα.

1994…. Στο Μπανγκλαντές, 50 είναι οι διασωθέντες από ναυάγιο πλοίου, ενώ αγνοείται η τύχη τουλάχιστον 250 ατόμων.

1995…. Η Χριστίνα Θαλασσινίδου κερδίζει το χάλκινο μετάλλιο στο σόλο συγχρονισμένης κολύμβησης στους Πανευρωπαϊκούς της Βιέννης.

….. Σε συμφωνία καταλήγει η ηγεσία του υπουργείου Βιομηχανίας με τους εκπροσώπους των εργαζομένων στα Ναυπηγεία Ελευσίνας, καθώς οι τελευταίοι αποδέχονται τη λύση της εκκαθάρισης εν λειτουργία των ναυπηγείων, συγχρόνως με τις διασφαλίσεις για τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης. Την ίδια εποχή στην Ινδία, σε σιδηροδρομικό δυστύχημα στο κρατίδιο Ουτάρ Πραντές χάνουν τη ζωή τους τουλάχιστον 335 άτομα, ενώ περίπου 400 είναι οι τραυματίες.

2001…. Το NATO αποφασίζει να στείλει ειρηνευτική δύναμη στην ΠΓΔΜ.

2003…. Συλλαμβάνεται ο Ρώσος επιχειρηματίας, πρώην ιδιοκτήτης του καναλιού NTV, Βλαντιμίρ Γκουσίνσκι. Η σύλληψή του έγινε στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Αποφυλακίστηκε με την καταβολή χρηματικής εγγύησης στις 28/8/2003. Την ίδια εποχή τους 10.000 θα ξεπεράσουν οι νεκροί από τον καύσωνα στη Γαλλία. Ο Πρόεδρος Ζακ Σιράκ ζητάει τη διεξαγωγή σε βάθος έρευνας για το θέμα αυτό. Στην Πορτογαλία, 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την υπερβολική ζέστη τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.

2004…. O πλέον επιτυχημένος αθλητής στην ολυμπιακή ιστορία του ελληνικού αθλητισμού γίνεται ο Πύρρος Δήμας. Κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο και είναι ο μοναδικός ως τώρα αρσιβαρίστας, με τρία χρυσά (1992, 1996, 2000) και ένα χάλκινο (2004).

Μπεκατώρου-Τσουλφά, 21 Αυγούστου
Η Σοφία Μπεκατώρου και η Αιμιλία Τσουλφά με τα χρυσά μετάλλια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004

2004…. Η Σοφία Μπεκατώρου και η Αμαλία Τσουλφά κατακτούν το χρυσό μετάλλιο στα σκάφη τύπου 470 της ιστιοπλοΐας, στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Την ίδια μέρα, η Τασούλα Κελεσίδου στέφεται αργυρή ολυμπιονίκης στη δισκοβολία, ενώ ο Πύρρος Δήμας κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στα 85 κιλά της Άρσης Βαρών.

Σαν σήμερα 21 Αυγούστου 1945 γεννήθηκε ο Μπέιζιλ Πολιντούρις, (Βασίλης Πολυδούρης), ελληνικής καταγωγής Αμερικανός συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής.

Το 1952 γεννήθηκε ο Τζο Στράμερ, καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Τζον Γκρέιαμ Μέλορ, Άγγλος ρόκερ, ιδρυτής των Clash και μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του βρετανικού πανκ.

Την ίδια μέρα το 1986 γεννήθηκε ο Γιουσέιν Μπολτ, Τζαμαϊκανός σπρίντερ, κάτοχος των παγκοσμίων ρεκόρ στα 100 μ. και 200 μ.

Σαν σήμερα το 1614 πέθανε η Ερζέμπετ Μπάτορι, Ουγγαρέζα ευγενής, η αποκαλούμενη και «Ματωμένη Κόμισσα», επειδή σκότωνε νεαρά κορίτσια και με το αίμα τους έκανε μπάνιο για να κερδίσει την αιώνια νεότητα.

Το 1940 πέθανε ο Λέων Μπρονστάιν, γνωστότερος ως Τρότσκι, Ρώσος πολιτικός, ηγετική μορφή της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Γρηγόριος Εμπεδοκλής, 21 Αυγούστου
Γρηγόριος Εμπεδοκλής

Την ίδια μέρα το 1951 έφυγε από την ζωή ο Γρηγόριος Εμπεδοκλής, τραπεζίτης, ιδρυτής της Εμπορικής Τράπεζας το 1907

Σχετικά Άρθρα

Back to top button
Close
Close