ΙΣΤΟΡΙΑ

16 Ιουλίου: Σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο – Το Μεγάλο Σχίσμα

 

 

Με τον όρο Σχίσμα εννοούμε τη διάσπαση της αδιαίρετης κατά την πρώτη χιλιετία Χριστιανικής Εκκλησίας, που συνέβη συμβατικά το 1054. Το Σχίσμα επηρεάστηκε από πολιτικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς παράγοντες, αλλά η βασική του αιτία δεν ήταν κοσμική, αλλά θεολογική. Οι Χριστιανοί της Ανατολής και της Δύσης διαφωνούσαν για τις Παπικές αξιώσεις και το Filioque.

Πολλούς αιώνες πριν από το Σχίσμα προέκυψαν ορισμένες διαφορές ανάμεσά τους, που σταδιακά τους αποξένωσαν. Αφορούσαν τον τρόπο της εκκλησιαστικής διοίκησης (Συνοδικό σύστημα στην Ανατολή, μονοκρατορία του Πάπα στη Δύση), τον τρόπο ερμηνείας της Παράδοσης (Filioque) και κυρίως τον τρόπο τέλεσης της Λατρείας (Εικονομαχία, διαφορές στη νηστεία και την τέλεση των μυστηρίων, χρήση αγαλμάτων στους ναούς της Δύσης, υποχρεωτική αγαμία για όλο τον κλήρο στη Δύση κ.ά).

Ωστόσο, η επιδείνωση των σχέσεων της Ορθόδοξης Ανατολής και της Λατινική Δύσης επιταχύνθηκε από τις γενικότερες πολιτικές εξελίξεις, που σημειώθηκαν κυρίως τον 8ο αιώνα, αποτέλεσμα των οποίων υπήρξε η ανασύσταση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους, ως ανταγωνίστριας δύναμης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η Ρώμη, που μέχρι τότε ήταν τμήμα του Βυζαντινού Κόσμου, περνούσε προοδευτικά στην επιρροή των Φράγκων, ιδιαίτερα από την εποχή του Καρλομάγνου. Από την περίοδο εκείνη υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις για το λεγόμενο Μεγάλο Σχίσμα και έλλειπαν μόνο οι αφορμές που δεν άργησαν να έλθουν.

Τα δύο μεγάλα «αγκάθια» που οδήγησαν στο Σχίσμα ήταν οι Παπικές Αξιώσεις και το Filioque. Οι Παπικές Αξιώσεις συνοψίζονται στο Πρωτείο του Ποντίφικα, έναντι των άλλων τεσσάρων Πατριαρχών της Ανατολής (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας Αντιοχείας και Ιεροσολύμων). Στη Δύση υπήρχε μόνο μία μεγάλη επισκοπική έδρα που προέβαλε το προνόμιο της ίδρυσής της από τον Απόστολο Πέτρο. Η Ορθόδοξη Ανατολή δεν αρνείται το Πρωτείο της Εκκλησίας της Ρώμης, αλλά το εντάσσει στο πλαίσιο της Συνοδικότητας.

Η άλλη μεγάλη δυσκολία ήταν το Filioque. H διαμάχη είχε σχέση με τη διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως («Πιστεύω») για το Άγιο Πνεύμα. Το επίμαχο σημείο, όπως διαμορφώθηκε από τις Συνόδους Νικαίας και Κωνσταντινουπόλεως και ισχύει έως σήμερα στην Ορθόδοξη Εκκλησίας, είχε ως εξής: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον…». Η Δυτική Εκκλησία παρενέβαλε μια πρόσθετη φράση «Και εκ του Υιού» (Filioque στα Λατινικά), έτσι ώστε το Σύμβολο της Πίστεως να διαβάζεται στο συγκεκριμένο σημείο: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός και εκ του Υιού εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον …».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ ανακάλεσαν τους αφορισμούς το 1965.

Δεν υπάρχει βεβαιότητα για το πότε παρενεβλήθη η προσθήκη, φαίνεται όμως ότι κατάγεται από την Ισπανία και χρησιμοποιήθηκε από τους εκεί Χριστιανούς ως προστασία κατά της αίρεσης του Αρειανισμού. Οι Ορθόδοξοι αποκρούουν την προσθήκη του Filioque για δύο λόγους. Τη θεωρούν θεολογικό λάθος και υποστηρίζουν ότι η όποια αλλαγή στο Σύμβολο της Πίστεως θα πρέπει να γίνει μόνο με τη σύγκληση Οικουμενικής Σύνοδος.

Η πρώτη μεγάλη αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας σημειώθηκε το 857 με τη διαμάχη Ιγνατίου και Φωτίου για τον Θρόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Στη διαμάχη επενέβη ο Πάπας Νικόλαος Β’, ο οποίος έθεσε το θέμα των Πρωτείων του και αξίωσε να έχει λόγο στην εκλογή του Πατριάρχη. Η αντιπαράθεση έληξε το 869 με αμοιβαίες υποχωρήσεις και αφού ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α’ ο Μακεδών είχε χρίσει Πατριάρχη τον εκλεκτό του Πάπα, Ιγνάτιο, στοχεύοντας στην υποστήριξή του, προκειμένου να κατοχυρώσει τα συμφέροντα του Βυζαντίου στην Ιταλία, που απειλούνταν από τους Φράγκους.

Η νέα διαμάχη, που έφθασε τα πράγματα στα άκρα και τη ρήξη, σημειώθηκε επί πατριαρχίας του Μιχαήλ Κηρουλάριου (1043-1059), ο οποίος θέλησε να αντιμετωπίσει αποφασιστικά την προσπάθεια του Πάπα Λέοντος Θ’ (1049-1054) να επιβάλλει εκκλησιαστικές καινοτομίες στις βυζαντινές επαρχίες της Νότιας Ιταλίας. Ο Πάπας, περνώντας στην αντεπίθεση, αμφισβήτησε τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη στον Μιχαήλ και ζήτησε να υπαχθούν στη δικαιοδοσία του οι Εκκλησίες της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας (σημερινής Αλβανίας).

Το επόμενο βήμα ήταν ο αφορισμός του Πατριάρχη από τον Πάπα. Ο απεσταλμένος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη καρδινάλιος Ουμβέρτος επέθεσε επιδεικτικά τη Βούλα Αφορισμού στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας στις 16 Ιουλίου 1054, πριν από την έναρξη της Θείας Λειτουργίας, παρόντων του Αυτοκράτορα και του Πατριάρχη. Αμέσως μετά, ο Ουμβέρτος και η ακολουθία του αναχώρησαν από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό τη Ρώμη, έχοντας πληροφορηθεί τον θάνατο του Νικόλαου Β’. Καθώς περνούσαν από τη δυτική πύλη της Βασιλεύουσας, ο καρδινάλιος ακούστηκε να λέει «Ο Θεός ας δει και ας κρίνει». Μάταια ένας διάκονος έτρεξε πίσω του, παρακαλώντας τον να πάρει πίσω το έγγραφο του Αφορισμού. Ο Ουμβέρτος αρνήθηκε και πέταξε το έγγραφο στον δρόμο.

Η αντίδραση του Μιχαήλ ήταν άμεση. Παρά τις επιφυλάξεις του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ’ του Μονομάχου, συγκάλεσε την ενδημούσα σύνοδο στις 24 Ιουλίου και ανταφόρισε όσους Παπικούς είχαν συντάξει τον αφορισμό ή συμφωνούσαν με το περιεχόμενό του. Επιπλέον, ζήτησε από τους υπόλοιπους Πατριάρχες να αποδεχθούν την απόφαση αυτή της ενδημούσας Συνόδου. Έτσι, οριστικοποιήθηκε το Μεγάλο Σχίσμα Ανατολικής και Δυτικής Χριστιανοσύνης, το οποίο επισφραγίστηκε με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204).

Μέχρι την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους (1453) έγιναν κάποιες προσπάθειες για την επανένωση των Εκκλησιών. Προσέκρουσαν, όμως, στις αξιώσεις του Πάπα και στο ανθενωτικό κλίμα που επικρατούσε στο Βυζάντιο. Οι σημαντικότερες ήταν οι Σύνοδοι της Λυόν (1274) και της Φεράρας – Φλωρεντίας (1438-1445). Το Σχίσμα υφίσταται και σήμερα, παρά το γεγονός ότι στις 7 Δεκεμβρίου του 1965 ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας ανακάλεσαν τους αφορισμούς του Πάπα Λέοντα Θ’ και του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου, με τους οποίους είχε επέλθει η ρήξη του 1054.

622 Εγίρα, αρχή του μωαμεθανικού ημερολογίου.

1054 Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Κηρουλάριος επισημοποιεί το σχίσμα των Εκκλησιών και αφορίζεται από τους απεσταλμένους του Πάπα.

1661 Το πρώτο χαρτονόμισμα στην Ευρώπη τυπώνεται από την Τράπεζα της Στοκχόλμης.

1770 Πέθανε ο Άγγλος ζωγράφος Francis Cotes

1826 Ο Γεώργιος Σαχτούρης και ο Κωνσταντίνος Κανάρης νικούν τον τουρκικό στόλο κοντά στη Σάμο.

1872 Γεννιέται ο Νορβηγός εξερευνητής Ρόαλντ Αμούνδσεν. Ήταν ο επικεφαλής της «Ανταρκτικής Αποστολής» (1910-1912) που έφτασε πρώτη στο Νότιο Πόλο.

1874 Πέθανε ο Απόστολος Αρσάκης, έλληνας φιλάνθρωπος, γιατρός, λόγιος και πολιτικός. Διετέλεσε μεταξύ άλλων και πρωθυπουργός της Ρουμανίας. (Γεν. 6/1/1792)

1880 η γιατρός Emily Howard Stowe γίνεται η πρώτη γυναίκα που αποκτά άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του γιατρού.

1906 εξοντώνεται ο ελληνισμός της Αν. Ρωμυλίας εξαιτίας καταστροφών ελληνικών ιδρυμάτων, εκκλησιών και σχολείων της Φιλιππουπόλεως από τους Βουλγάρους.

1911 άνευ προηγουμένου καύσωνας σαρώνει την Ευρώπη.

1911 γεννήθηκε η Αμερικανίδα ηθοποιός και χορεύτρια Τζίντζερ Ρότζερς

1914 αρχίζουν οι πρώτες διώξεις εναντίον των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.. Εξορίζονται όλοι οι ελληνικοί πληθυσμοί, Πόντιοι κυρίως της Σινώπης και της Κασταμονής.

1917 στις 16 – 17 πραγματοποιούνται μαζικές εργατικές διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα της Ρωσίας, Πετρούπολη με βασικό σύνθημα «Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ!»

1923 ο Μουσολίνι απαγορεύει τη χαρτοπαιξία σε όλη την Ιταλία.

1927 γεννήθηκε η ηρωίδα της αντίστασης ΕΠΟΝίτισσα Ηρώ Κωνσταντοπούλου

1931 θανατηφόρα επιδημία γαστρεντερίτιδας σημειώνεται στον Πειραιά, εξαιτίας της οποίας πεθαίνουν 168 παιδιά κάτω των δύο ετών.

1940 στη Γαλλία, η κυβέρνηση του Βισί στερεί από τους πολιτογραφημένους Εβραίους τα πολιτικά τους δικαιώματα.

1940 Ο Χίτλερ δίνει την εντολή για την προπαρασκευή της επιχείρησης «Θαλάσσιος Λέων» (απόβαση στη Βρετανία). Η επιχείρηση ωστόσο δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Οι δυνάμεις που προορίζονταν για αυτή ενσωματώθηκαν τελικά στην επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» κατά της Σοβιετικής Ένωσης.

1941 Ιδρύεται το Εργατικό Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (Εργατικό ΕΑΜ), προπομπός του ΕΑΜ. Το Εργατικό ΕΑΜ συγκροτήθηκε από την Ενωτική Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας (ΕΓΣΕΕ), που βρισκόταν κάτω από την επιρροή του ΚΚΕ, τη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ), που ακολουθούσε ρεφορμιστική γραμμή και τα επίσης ρεφορμιστικά Ανεξάρτητα Συνδικάτα που είχαν αποσπαστεί από τη ΓΣΕΕ (τα ανεξάρτητα συνδικάτα προσχώρησαν στο ΕΕΑΜ λίγο μετά την ίδρυσή του, το Σεπτέμβρη του 1941). Το Ιδρυτικό του ΕΕΑΜ υπέγραψαν εκ μέρους της ΕΓΣΕΕ ο Κώστας Λαζαρίδης (συνδικαλιστικό στέλεχος του ΚΚΕ και μέλος της ΚΕ. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στις 13 Μάρτη του 1943), εκ μέρους της ΓΣΕΕ ο Γιάννης Καλομοίρης και εκ μέρους των Ανεξάρτητων Συνδικάτων ο Δ. Στρατής. Γενικός Γραμματέας του ΕΕΑΜ εκλέχτηκε ο Κ. Λαζαρίδης.

1945 αρχίζει να λειτουργεί το «Εθνικό Ιδρυμα Ραδιοφωνίας», με πρώτο διευθυντή τον Ηρ. Πετμεζά.

1945 σε ένα ερημικό οροπέδιο του Νέου Μεξικού, οι Αμερικανοί δοκιμάζουν με επιτυχία την πρώτη ατομική βόμβα, με το κωδικό όνομα «Αγία Τριάδα».

1950 173.850 θεατές -ρεκόρ για ποδοσφαιρικό αγώνα- παρακολουθούν στο «Μαρακανά» την αναμέτρηση Βραζιλίας – Ουρουγουάης για το 4ο Παγκόσμιο Κύπελλο. Ο αγώνας λήγει 2-1 υπέρ της Ουρουγουάης, που κατακτά το Μουντιάλ.

1954 η αστυνομία της Νέας Υόρκης ξεκινά τη χρήση του μέτρου του “αλκοτέστ” σε ολόκληρη την πόλη, με τη βοήθεια ειδικής συσκευής.

1965 εγκαινιάζεται η μεγαλύτερη οδική σήραγγα στον κόσμο, στα σύνορα Γαλλίας-Ιταλίας. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Σαρλ ντε Γκολ και ο Ιταλός ομόλογός του Τζουζέπε Σάραγκατ εγκαινίασαν το τούνελ του Λευκού Όρους, μήκους 11,6 χλμ.

1969 εκτοξεύεται το διαστημόπλοιο “Απόλλων 11”, με τους αστροναύτες Νιλ Άρμστρονγκ, Μπαζ Όλντριν και Μάικλ Κόλινς και με προορισμό τη Σελήνη, όπου και φτάνουν πρώτοι.

1979 ο Σαντάμ Χουσεΐν γίνεται Πρόεδρος του Ιράκ.

Πέθανε ο κομμουνιστής δημοσιογράφος, συνεπής αγωνιστής, σύμβολο της αδιάκοπης κομμουνιστικής συνείδησης Ορφέας Οικονομίδης

1983 αποφασίζεται, βάσει συμφωνίας, ότι οι αμερικανικές βάσεις θα παρέμεναν στην Ελλάδα μέχρι το 1992.

1989 Πεθαίνει ο Αυστριακός μαέστρος Χέρμπερτ φον Κάραγιαν.

1990 σημειώνεται στις Φιλιππίνες, σεισμός 7,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Περισσότεροι από 1.600 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους.

1992 πέθανε η ηθοποιός Μαίρη Αρώνη

1994 στην Κίνα, 41 είναι οι νεκροί από καταιγίδα στην περιοχή του Πεκίνου.

1995 στη Γαλλία, ο Πρόεδρος Σιράκ αναγνωρίζει ότι η χώρα του φέρει ευθύνη για τις διώξεις και τον εκτοπισμό χιλιάδων Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, σε συνεργασία πολλές φορές με τους Ναζί.

1995 στις ΗΠΑ, 102 άτομα χάνουν τη ζωή τους από το κύμα καύσωνα.

1996 στην Τουρκία, οκτώ βουλευτές της Τανσού Τσιλέρ παραιτούνται από το Κόμμα του Ορθού Δρόμου, διαμαρτυρόμενοι για το συνασπισμό με τους ισλαμιστές.

1997 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εγκρίνει απόφαση με την οποία συνιστάται στα κράτη-μέλη να αποθαρρύνουν τον εβραϊκό εποικισμό παλαιστινιακών εδαφών και της Ιερουσαλήμ.

1999 πέθανε ο Τζον Κένεντι τζούνιορ σκοτώνεται μαζί με τη σύζυγό του Καρολίν Μπεσέτ σε αεροπορικό δυστύχημα

2001 ο Ζακ Ρογκ εκλέγεται νέος πρόεδρος της ΔΟΕ, παίρνοντας τη θέση του Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ. Ο 59χρονος Βέλγος (αντιπρόεδρος της ΔΟΕ από το 1994) είναι ο 8ος πρόεδρος στα 107 χρόνια της ΔΟΕ.

2003 Αυστραλοί επιστήμονες, με επικεφαλής τον Γκράχαμ Ζιλς, μετά από έρευνα, που πραγματοποίησαν, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι, ο αυνανισμός στους άνδρες αποτελεί ασπίδα προστασίας κατά του προστάτη.

2003 πέθανε η “θεά” της σάλσα από την Κούβα, Σέλια Κρους.

Σχετικά Άρθρα

Back to top button